O καρκίνος του παγκρέατος έχει αποδειχθεί μια από τις πιο δύσκολες κακοήθεις νεοπλασίες, καθώς αποτελεί την 11η πιο συχνή μορφή καρκίνου, αλλά την 4η αιτία θανάτου από καρκίνο.

Η νόσος ανιχνεύεται και αντιμετωπίζεται σε πρώιμο στάδιο σε λιγότερο από το 20% των ασθενών, γι΄ αυτό και έχει πολύ υψηλό ποσοστό θνησιμότητας. Στις ΗΠΑ αναμένεται να ανιχνευθεί φέτος καρκίνος του παγκρέατος σε 42.000 άτομα, ενώ 35.000 εκτιμάται ότι θα πεθάνουν εξαιτίας του.

Ο καρκίνος του παγκρέατος εκδηλώνεται κυρίως σε μεγάλης ηλικίας ανθρώπους- το 90% των ασθενών είναι άνω των 55 ετών.

Η συχνότητά του έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία 50 χρόνια που εξαπλώθηκε και η συνήθεια του καπνίσματος. Εχει διαπιστωθεί πως οι καπνιστές διατρέχουν διπλάσιο έως τριπλάσιο κίνδυνο να εκδηλώσουν καρκίνο του παγκρέατος, σε σύγκριση με τους μη καπνιστές.

Αλλοι παράγοντες κινδύνου για την εμφάνισή του είναι η παχυσαρκία, ο διαβήτης τύπου 2, η καθιστική ζωή και η έκθεση στον χώρο εργασίας σε ορισμένα παρασιτοκτόνα, χρωστικές και χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται στην επεξεργασία μετάλλων. Ενδέχεται επίσης να παίζουν ρόλο στην ανάπτυξή του η χρόνια παγκρεατίτιδα, η κίρρωση του ήπατος, η χολοκυστεκτομή, η υπερκατανάλωση αλκοόλ, η ακολούθηση διατροφής πλούσιας σε λιπαρά και χοληστερίνη και, ίσως, η μόλυνση με τον ιό της ηπατίτιδας Β. Αντρες και γυναίκες κινδυνεύουν εξίσου να τον εκδηλώσουν, αν και τα κρούσματα στους άντρες είναι κάπως περισσότερα.

Έλλειψη εξετάσεων

Την έγκαιρη διάγνωση δυσχεραίνει η έλλειψη κάποιας αξιόπιστης διαγνωστικής εξέτασης, αλλά και η ασάφεια των πρώιμων συμπτωμάτων- εάν βεβαίως αυτά αναπτυχθούν. Δίχως οικογενειακό ιστορικό παγκρεατικού καρκίνου που θα μπορούσε να εγείρει υποψίες στους γιατρούς, οι ασθενείς συνήθως εξετάζονται για προβλήματα όπως οι ασθένειες της χολής και των εντέρων, με αποτέλεσμα να χάνεται πολύτιμος χρόνος.

Οταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό, πολλοί ειδικοί στα μεγάλα ιατρικά κέντρα συνιστούν ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα και άλλες εξειδικευμένες εξετάσεις, αναζητώντας αλλοιώσεις στο πάγκρεας που μπορεί να είναι προκαρκινικές.

Οσον αφορά τα άτομα με μεταλλαγή του γονιδίου Ρalladin, συχνά τους συνιστάται προληπτική χειρουργική αφαίρεση του παγκρέατος, η οποία τούς οδηγεί στην ανάπτυξη διαβήτη.

Η μεταλλαγή του γονιδίου Ρalladin, όμως, δεν είναι η μοναδική που σχετίζεται με τον παγκρεατικό καρκίνο. Η δρ Αϊλίν Μ. Ο΄Ράιλι, από το Κέντρο Καρκίνου Μemorial SloanΚettering στη Νέα Υόρκη, λέει πως υπάρχουν ακόμα 6-7 γενετικοί παράγοντες που σχετίζονται με τον παγκρεατικό καρκίνο. Μεταξύ αυτών και μεταλλαγές των γονιδίων ΒRCΑ1 και ΒRCΑ2, που είναι περισσότερο γνωστά για τον ρόλο τους στις κληρονομούμενες μορφές των καρκίνων του μαστού, των ωοθηκών, του προστάτη και του παχέος εντέρου.

Ενδείξεις προόδου

Τα καλά νέα είναι πως έχει γίνει κάποια πρόοδος στη θεραπευτική αντιμετώπιση του παγκρεατικού καρκίνου. Οπως λέει ο δρ Τζέιμς Λ. Αμπρουζέσε από το Κέντρο Καρκίνου Μ.D. Αnderson, στο Χιούστον, η κύρια θεραπεία παραμένει η χειρουργική (με μία μέθοδο γνωστή ως επέμβαση Whipple), η οποία μέχρι πρότινος μπορούσε να γίνει μόνο στη μειονότητα των ασθενών που δεν έχουν εξάπλωση του καρκίνου στα παρακείμενα αιμοφόρα αγγεία.

Τώρα, όμως, ακόμα ένα 10%20% των ασθενών μπορούν να χειρουργηθούν, αφού πρώτα κάνουν ακτινοθεραπεία και χημειοθεραπεία για να μειωθεί η έκταση της νόσου τους.

Και πάλι, όμως, πολλοί από αυτούς τους ασθενείς έχουν εξάπλωση του καρκίνου στους λεμφαδένες, που τελικά οδηγούν σε μεταστάσεις. Οι επιστήμονες προσπαθούν τώρα να βρουν τρόπο να εξουδετερώνουν και αυτό τον κίνδυνο. Σε κάθε περίπτωση, με τις χειρουργικές επεμβάσεις το 10%-15% των ασθενών κατορθώνουν να ζήσουν αρκετά χρόνια μετά τη διάγνωση του καρκίνου τους.

Η γενετική προδιάθεση

Το 5% έως 10% των ασθενών με παγκρεατικό καρκίνο έχουν οικογενειακό ιστορικό της νόσου και πιστεύεται ότι φέρουν μεταλλαγές οι οποίες διαταράσσουν την ικανότητα του οργανισμού να επιδιορθώνει τις βλάβες στο DΝΑ.

Σε οικογένειες όπου τέσσερα ή περισσότερα μέλη πάσχουν από αυτόν, ο κίνδυνος να τον εκδηλώσουν και τα υπόλοιπα είναι 57 φορές υψηλότερος απ΄ ό,τι στα άτομα δίχως τέτοιου είδους οικογενειακό ιστορικό, έγραψε τον Απρίλιο στην «Ιατρική Επιθεώρηση της Νέας Αγγλίας» (ΝΕJΜ) ο δρ Μάνουελ Χιντάλγκο, από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς, στη Βαλτιμόρη.

Σε ένα σπάνιο παράδειγμα κληρονομικότητας, επιστήμονες με επικεφαλής τη δρα Τερέσα Μπρέντναλ από το Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον, περιέγραψαν μία οικογένεια στην οποία 9 συγγενείς είχαν πεθάνει από παγκρεατικό καρκίνο, μερικοί σε νεαρή ηλικία.

Με λεπτομερείς μοριακές αναλύσεις σε δείγματα αίματος των μελών της οικογένειας αυτής, οι επιστήμονες διαπίστωσαν πως όλοι όσοι είχαν παγκρεατικό καρκίνο ή προκαρκινικές αλλοιώσεις στο πάγκρεας έφεραν μία συγκεκριμένη μεταλλαγή στο γονίδιο Ρalladin. Η δρ Μπρέντναλ είπε πως μελετώντας το γονίδιο Ρalladin, βρέθηκε ο λόγος για τον οποίο ο παγκρεατικός καρκίνος είναι τόσο επικίνδυνος.

«Τα καρκινικά κύτταρα του παγκρέατος περιβάλλονται από μια πυκνή στοιβάδα κυττάρων που λέγονται ινοβλάστες», εξήγησε. «Οι ινοβλάστες βγάζουν μικρά "πλοκάμια" γεμάτα με δηλητηριώδη ένζυμα, που ανοίγουν μικροσκοπικές οπές. Από τις οπές αυτές ξεφεύγουν από τα πρώτα κιόλας στάδια της καρκινογένεσης καρκινικά κύτταρα και εισβάλλουν στα παρακείμενα αιμοφόρα αγγεία, προκαλώντας έτσι μεταστάσεις πριν καν μεγαλώσει αρκετά ο αρχικός καρκινικός όγκος».

Πηγή: ΤΑ ΝΕΑ Ένθετο Υγεία