Από: The Johns Hopkins Medical Letter

Όσο δυσάρεστη κι αν είναι για τους ασθενείς, ωστόσο θεωρείται σωτήρια από τους ειδικούς, καθότι ανιχνεύει μέχρι και το 90% των περιπτώσεων καρκίνου στο παχύ έντερο.

Η κολονοσκόπηση, υπήρξε επί μακρόν μία από τις πιο ακριβείς διαγνωστικές εξετάσεις. Κατά τη διάρκεια της εφαρμογής της, ένας επιμήκης, ελαστικός σωλήνας, ονομαζόμενος κολονοσκόπιο, προβάλλει την εικόνα του παχέος εντέρου σε ειδικό μηχάνημα που είναι εξοπλισμένο με οθόνη. Καθώς ο γιατρός εισάγει με προσοχή το κολονοσκόπιο στο παχύ έντερο, μπορεί να ανιχνεύσει πολύποδες και άλλες ενδεχομένως προβληματικές νεοπλασίες – όπως όγκους -, ο οποίες, εάν κριθεί αναγκαίο, μπορούν να αφαιρεθούν ή να υποβληθούν σε βιοψία.

Με αυτά τα πλεονεκτήματα λοιπόν, η κολονοσκόπηση, όπως έχουν δείξει αρκετές μελέτες, προλαμβάνει έως και το 80% των πιθανών καρκίνων του παχέος εντέρου και ανιχνεύει μέχρι και το 90% των περιπτώσεων καρκίνου. Αυτό καθιστά την εξέταση μια σωτήρια μέθοδο που μπορεί να σώσει τη ζωή του ασθενούς, διότι, όταν ο καρκίνος του παχέος εντέρου διαπιστωθεί εγκαίρως στο πλαίσιο του προληπτικού ελέγχου, τότε το 80%-90% των ατόμων, μπορούν να επιβιώσουν της ασθένειας για πάνω από πέντε χρόνια. Ωστόσο, πρόσφατη έρευνα δείχνει ότι ο έλεγχος αυτός ίσως να μην είναι επαρκής, όπως πολλοί υποθέτουν.

Παράγοντες που επηρεάζουν τη διάγνωση

Σε μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Annals of Internal Medicine, οι ερευνητές συνέκριναν στοιχεία κολονοσκοπήσεων που έγιναν σε 10.000 άτομα τα οποία απεβίωσαν από καρκίνο του παχέος εντέρου, με στοιχεία μιας μεγαλύτερης ομάδας ατόμων που είχαν παρόμοια χαρακτηριστικά, αλλά δεν είχαν εμφανίσει καρκίνο. Διαπίστωσαν, λοιπόν, ότι σχεδόν το 10% των ατόμων χωρίς καρκίνο είχαν υποβληθεί σε κολονοσκόπηση και το 7% από εκείνους που απεβίωσαν από καρκίνο του παχέος εντέρου είχαν υποβληθεί στην εξέταση εντός των προηγούμενων πέντε χρόνων από τη διάγνωση.

Αυτό μεταφράζεται σε ελάττωση του σχετικού κινδύνου για ανάπτυξη καρκίνου κατά 68% - μείωση πολύ ουσιαστική, αλλά μακριά από το ποσοστό μείωσης του κινδύνου κατά 90%, που είχε παρατηρηθεί σε άλλες μελέτες. Πολύ ανησυχητικό ήταν το γεγονός ότι το σημείο όπου είχε αναπτυχθεί η νεοπλασία έπαιξε σημαντικό ρόλο στο κατά πόσον αυτή ανιχνεύθηκε ή όχι. Η εξέταση δεν διαπίστωσε σχεδόν όλους τους καρκίνους που αναπτύχθηκαν στο «ανιόν κόλον» (δεξιά πλευρά του παχέος εντέρου), σημείο όπου οι νεοπλασίες είναι ίσως δυσκολότερο να εντοπιστούν. Αυτό όμως είναι το σημείο όπου εμφανίζεται σχεδόν το 40% όλων των καρκίνων του παχέος εντέρου.

Ωστόσο, η μελέτη αυτή καθαυτή είχε κάποιους περιορισμούς. Μερικοί ασθενείς ίσως προσήλθαν στον γιατρό για κολονοσκόπηση προκειμένου να ελέγξουν την υποψία τους για καρκίνο, επειδή ήδη αισθάνονταν συμπτώματα. Έτσι λοιπόν, τεχνικώς δεν υποβλήθηκαν σε έλεγχο πρωτογενούς ανίχνευσης της νόσου (δηλαδή, πριν την εκδήλωσή της). Επίσης, η πλειονότητα των κολονοσκοπήσεων πραγματοποιήθηκε από εκπαιδευόμενους γιατρούς και χειρουργούς, οι οποίοι όμως ενδεχομένως δεν ήταν τόσο έμπειροι ή επιδέξιοι ώστε να πραγματοποιήσουν την εξέταση όπως ένας γαστρεντερολόγος. Αυτό αναφέρεται γιατί η έρευνα έχει αποδείξει ότι οι γαστρεντερολόγοι έχουν μικρότερη πιθανότητα να μη διαπιστώσουν έναν καρκίνο του παχέος εντέρου, σε σύγκριση με άλλους γιατρούς. Μελέτες έχουν ήδη αποδείξει ότι οι ασθενείς έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να λάβουν ένα «ψευδώς αρνητικό» αποτέλεσμα (λανθασμένα αρνητική απάντηση) όταν η εξέταση γίνεται στο γραφείο του γιατρού, από ό,τι σε νοσοκομείο, όπου οι κολονοσκοπήσεις είναι πιο ακριβείς – αν και αυτό θα μπορούσε ίσως να οφείλεται στο γεγονός ότι οι νοσηλευόμενοι ασθενείς έχουν, από την πλευρά τους, πιο προχωρημένους και επομένως ευκολότερα ανιχνεύσιμους καρκίνους. Επίσης ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να προκύψουν σε ασθενείς με εκκολπωματική νόσο του εντέρου, μια κατάσταση που χαρακτηρίζεται από μικρά εξογκώματα στα τοιχώματα του παχέος εντέρου, τα οποία μπορούν να συγκαλύπτουν πιθανά έλκη.

Βελτιώνοντας την κολονοσκόπηση
Η κολονοσκόπηση μπορεί να μην αποτελεί την τέλεια διαγνωστική μέθοδο. Ωστόσο, ακόμη κι όταν προλαμβάνει «μόνο» το 60% των καρκίνων, εξακολουθεί να αποτελεί ένα πολύ καλό διαγνωστικό εργαλείο. Εξάλλου, υπάρχουν κάποια μέτρα που μπορείτε οι ίδιοι να λάβετε για να αυξήσετε την ακρίβεια του ελέγχου στον οποίο θα υποβληθείτε.

Κλείστε ραντεβού και επισκεφθείτε το γιατρό.  Αυτό ίσως φαίνεται προφανές, αλλά τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών των ΗΠΑ, εκτιμούν ότι σχεδόν οι μισοί ενήλικοι δεν υποβάλλονται σε κολονοσκόπηση ενώ θα έπρεπε: η εξέταση πρέπει να γίνεται κάθε 10 χρόνια, αρχίζοντας από την ηλικία των 50 ετών (ή και συχνότερα, σε περίπτωση που έχετε οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του παχέος εντέρου ή εάν είχατε υποβληθεί σε αφαίρεση νεοπλασίας κατά τη διάρκεια της προηγούμενης κολονοσκόπησης).

Ένας καλός τρόπος για να υπενθυμίσετε στον εαυτό σας ότι πρέπει να υποβληθείτε σε κολονοσκόπηση είναι να προγραμματίσετε με τυπικό τρόπο τον προληπτικό έλεγχο της υγείας σας, δηλαδή μια επίσκεψη στο ιατρείο του οικογενειακού γιατρού σας για μια γενική ανασκόπηση και για συμβουλές που αφορούν στην υγεία σας. Μελέτη στην οποία συμμετείχαν περισσότερα από 64.000 άτομα ηλικίας 52 μέχρι 78 ετών, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Annals of the Internal Medicine, διαπίστωσε ότι άτομα τα οποία έβαλαν στο πρόγραμμά τους τον προληπτικό έλεγχο της υγείας τους, είχαν τρεις φορές περισσότερες πιθανότητες να υποβληθούν σε κολονοσκόπηση.

Απευθυνθείτε σε έμπειρο στην εξέταση γιατρό.  Φροντίστε ο έλεγχος να γίνει από έναν γαστρεντερολόγο ή από γιατρό ο οποίος έχει ειδικευτεί στις κολονοσκοπήσεις.

Κάντε επιμελή προετοιμασία.  Ακολουθείστε κατά γράμμα τις υποδείξεις του γιατρού για τον καθαρισμό του παχέος εντέρου. Μπορεί να μην είναι ευχάριστο να πίνετε το καθαρκτικό διάλυμα και να επισκέπτεστε συνεχώς την τουαλέτα, ωστόσο όσο πιο καθαρό είναι το παχύ έντερο, τόσο τόσο περοσσότερες είναι οι πιθανότητες ο γιατρός σας να μη χάσει κατά την εξέταση έναν προκαρκινωματώδη πολύποδα ή μια νεοπλασία. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όσον αφορά τον έλεγχο της δεξιάς πλευράς του παχέος εντέρου, η οποία είναι ούτως ή άλλως δύσκολη να προσεγγγιστεί, καθώς το σχήμα και η καμπυλότητά του καθιστούν δύσκολη την εξέταση, πόσω μάλλον όταν δεν έχει γίνει σωστά και ο καθαρισμός.

Βεβαιωθείτε ότι νιώθετε άνετα.  Η κολονοσκόπηση δεν πονάει, αλλά μερικοί ασθενείς είναι πιο ευαίσθητοι απο άλλους στο αίσθημα της πίεσης που προκαλείται απο τον αντλούμενο αέρα στο παχύ έντερο. Η ανησυχία μπορεί να οδηγήσει σε υπερκινητικότητα του εξεταζόμενου, που δυσκολεύει τον γιατρό να εστιάσει στις εικόνες του παχέος εντέρου. Πράγματι, σχετική έρευνα έχει δείξει ότι σε κατεσταλμένους ασθενείς, με τη λήψη ηρεμιστικών φαρμάκων, τα αποτελέσματα τείνουν να είναι πιο ακριβή. Επομένως, εάν δεν νιώθετε άνετα στη διάρκεια της εξέτασης, ενημερώστε τον γιατρό. Εκείνος μπορεί να χορηγήσει φάρμακα με σκοπό την καταστολή, σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή κατά τη διάρκεια της εξέτασης, έτι ώστε να αισθάνεστε άνετα και να παραμένετε ακίνητοι.

Ιατρικό Περιοδικό "Popular Medicine"