Web
Analytics
Σκλήρυνση κατά πλάκας και φάρμακα - Ο Δρόμος για την Θεραπεία

Σκλήρυνση κατά πλάκας και φάρμακα

Γράφει: Δήμος-Δημήτριος Δ. Μητσικώστας, Διευθυντής Νευρολογικής Κλινικής ΝΝΑ

 

Η θεραπεία της πολλαπλής σκλήρυνσης δεν είναι πάντα επιτυχής, όπως, άλλωστε, στις περισσότερες χρόνιες παθήσεις του ανθρώπου. Δηλαδή, δεν σταματά την αρρώστια, απλώς περιορίζει την εξέλιξη της και την καταλαγιάζει. Αυτό όμως δεν πρέπει να θεωρείται αδυναμία θεραπείας, επειδή τις δύο τελευταίες δεκαετίες έχει σημειωθεί δραματική πρόοδος, που έχει αλλάξει εντελώς την καθημερινή ζωή των ασθενών. Όλες οι θεραπείες που σήμερα διαθέτουμε είναι πρόσφατες και σχεδόν κάθε πενταετία προστίθεται και μια καινούργια. Υπάρχει, επομένως, μια τεράστια ερευνητική προσπάθεια, που καθημερινά αποδίδει καρπούς, με ολοένα και πιο «έξυπνα φάρμακα». Δεν είναι όμως όλες οι θεραπείες για όλους τους ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση. Το κάθε φάρμακο είναι αποτελεσματικό για μια συγκεκριμένη μορφή της πολλαπλής σκλήρυνσης. Ο ασθενής θα πρέπει να ρωτά τον ιατρό του αν το «νέο» φάρμακο έχει ένδειξη, έχει αποδείξει δηλαδή αποτελεσματικότητα στις κλινικές μελέτες στη συγκεκριμένη μορφή της πολλαπλής σκλήρυνσης από την οποία ο ίδιος υποφέρει.

Οι φαρμακευτικές θεραπείες της πολλαπλής σκλήρυνσης χωρίζονται σε ειδικές θεραπείες, που τροποποιούν την εξέλιξη της, και σε παρηγορητικές, που δεν επηρεάζουν την ίδια την ασθένεια, αλλά τις επιπλοκές της (π.χ. αντικαταθλιπτική φαρμακευτική αγωγή για την κατάθλιψη όταν συνυπάρχει, φάρμακα για τις διαταραχές ούρησης, φάρμακα για το χρόνιο πόνο ή για τη σπαστικότητα κ.λπ.). Η θεραπεία των επιπλοκών της πάθησης είναι πολύ σημαντική και επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα των ασθενών, γι' αυτό δεν πρέπει να παραμελείται από τους ασθενείς. Στις ειδικές φαρμακευτικές θεραπείες περιλαμβάνονται οι ιντερφερόνες, το glatiramer acetate, τα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα και τα μονοκλωνικά αντισώματα. Ολες αυτές οι θεραπείες είναι ενέσιμες (ενδομυϊκά, υποδόρια ή ενδοφλέβια).

Νέα μορφή θεραπείας

Μια πέμπτη κατηγορία προστίθεται τώρα, με φάρμακα που χορηγούνται από το στόμα. Οι θεραπείες αυτές δεν είναι αποτελεσματικές σε όλες τις μορφές της πολλαπλής σκλήρυνσης. Από τις τέσσερις μορφές της πάθησης, ειδικές θεραπείες έχουμε μόνο για τις τρεις, το κλινικό μεμονωμένο σύνδρομο, την υποτροπιάζουσα πολλαπλή σκλήρυνση και για μερικές περιπτώσεις της δευτερογενούς εξελισσόμενης μορφής. Δεν έχουμε επομένως καμία θεραπεία για την πρωτοπαθώς εξελισσσόμενη μορφή ούτε για τη δευτερογενώς εξελισσόμενη χωρίς υποτροπές. Επιπλέον, όλες οι θεραπείες ανεξαιρέτως χάνουν την αποτελεσματικότητά τους όταν χορηγούνται σε ασθενείς με μεγάλη αναπηρία (όταν η βάδιση και η ισορροπία έχουν επηρεασθεί αρκετά ώστε ο ασθενής να μην μπορεί εύκολα να περπατήσει παρά μόνο με υποβοήθηση). Αυτό υπογραμμίζει, επομένως, τη μεγάλη σημασία της έγκαιρης χορήγησης της ειδικής θεραπείας, όταν ο ασθενής δεν έχει καμία αναπηρία ακόμη, γιατί όλες αυτές οι θεραπείες στοχεύουν σ' αυτό ακριβώς, στο καλύτερο μέλλον του ασθενούς.

Τα φάρμακα για την πολλαπλή σκλήρυνση, ανάλογα με την ασφάλεια τους και την αποτελεσματικότητα τους, χωρίζονται σε πρώτης και δεύτερης επιλογής. Πρώτης επιλογής σημαίνει ότι χορηγούνται στην αρχή, μόλις γίνει η διάγνωση της πολλαπλής σκλήρυνσης, ενώ τα δεύτερης επιλογής φάρμακα χορηγούνται μόνο αφού αποτύχουν ή προκαλέσουν σοβαρές ανεπιθύμητες δράσεις τα πρώτης επιλογής. Στα πρώτης επιλογής φάρμακα περιλαμβάνονται όλες οι ιντερφερόνες και το glatiramer acetate. Όλα τα υπόλοιπα είναι δεύτερης επιλογής, με μερικές εξαιρέσεις (π.χ. το natalizumab και το fingolimode μπορούν να χορηγηθούν εξαρχής σε μερικές ιδιαίτερα βαριές περιπτώσεις υποτροπιάζουσας πολλαπλής σκλήρυνσπς).

1. Ιντερφερόνες

Υπάρχουν δύο είδη. Οι βήτα1α και βήτα1β, που αντιστοιχούν σε τέσσερα διαφορετικά φαρμακευτικά προϊόντα. Οι διαφορές τους είναι μικρές και αφορούν στη συχνότητα, στη δοσολογία και τον τρόπο χορήγησης (ενδομυϊκά ή υποδόρια). Όσον αφορά στην αποτελεσματικότητα, υπάρχουν μελέτες που αποδεικνύουν ότι οι ιντερφερόνες με μεγάλη συχνότητα χορήγησης (τρεις φορές την εβδομάδα) και μεγαλύτερη δόση είναι πιο αποτελεσματικές. Στις συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες που προκαλούν, περιλαμβάνονται το σύνδρομο γρίπης μετά την ένεση και η αύξηση των τρανσαμινασών του αίματος. Για το λόγο αυτό απαιτούνται εξάμηνες εξετάσεις αίματος.

2. Glatiramer acetate

Χορηγείται υποδόρια καθημερινώς, αλλά δεν προκαλεί τις ανεπιθύμητες δράσεις των ιντερφερονών. Οι περισσότεροι ειδικοί εκτιμούν ότι είναι λιγότερο αποτελεσματικό από τις ιντερφερόνες μεγάλης δόσης και συχνότητας, αλλά πρόσφατες μελέτες έδειξαν παρόμοια αποτελεσματικότητα. Αδιαφιλονίκητα, ωστόσο, είναι το φάρμακο με τις λιγότερες ανεπιθύμητες δράσεις.

3. Ανοσοκατασταλτικά

Αυτά τα φάρμακα τα χρησιμοποιούμε στις βαριές μορφές της πάθησης και έχουν πολλές ανεπιθύμητες δράσεις. Είναι όμως εξαιρετικά αποτελεσματικά και βοηθούν θεαματικά μερικές φορές τους ασθενείς. Σ' αυτή την κατηγορία ξεχωρίζει η μιτοξανδρόνη, αλλά περιλαμβάνονται και άλλα, όπως η κυκλοφωσφαμίδη, η μεθοτρεξάτη, η αζαθιοπρίνη, η κορτιζόνη και άλλα .Η μιτοξανδρόνη είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική, αλλά και ιδιαίτερα τοξική. Μπορεί να προκαλέσει λευχαιμία ή καρδιακή ανεπάρκεια σε ποσοστό μέχρι και 3%, γι' αυτό απαιτείται αυστηρός ιατρικός έλεγχος κάθε φορά πριν από τη μηνιαία ενδοφλέβια χορήγηση. Επιπλέον, η θεραπεία αυτή δεν μπορεί να συνεχισθεί για περισσότερους από έξι μήνες.

4. Μονοκλωνικά αντισώματα

Είναι τα «έξυπνα φάρμακα» που θα αλλάξουν την ιστορία της Ιατρικής. Το natalizumab είναι το πρώτο μονοκλωνικό αντίσωμα (και το μοναδικό προς το παρόν) που χρησιμοποιείται στη θεραπεία της πολλαπλής σκλήρυνσης. Είναι πολύ αποτελεσματικό αλλά, όπως όλα τα ισχυρά φάρμακα, έχει και σοβαρές ανεπιθύμητες δράσεις. Χορηγείται μία φορά το μήνα ενδοφλεβίως χωρίς να προκαλεί ανεπιθύμητες δράσεις που επηρεάζουν την καθημερινότητα του ασθενούς. Ωστόσο, απαιτείται κάθε μήνα έλεγχος με εξετάσεις αίματος και συχνές μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου, γιατί μπορεί να επηρεάσει την ηπατική λειτουργία ή να προκαλέσει μια σπάνια πάθηση του εγκεφάλου (πολυεστιακή λευκοεγκεφαλοπάθεια) που μπορεί να είναι και θανατηφόρα. Ο κίνδυνος είναι πολύ μικρός βέβαια, περίπου ένα τοις χιλίοις, αλλά μας κάνει όλους επιφυλακτικούς. Αρκετά άλλα μονοκλωνικά αντισώματα μελετώνται στην πολλαπλή σκλήρυνση και θα είναι διαθέσιμα για τους ασθενείς τα επόμενα χρόνια.

5. Από στόματος θεραπείες

Ενέσεις τέλος. Όποιος δεν έχει κάνει θεραπεία με καθημερινές ή σχεδόν καθημερινές ενέσεις δεν μπορεί να το καταλάβει αυτό. Το fingolimod μόλις κυκλοφόρησε στην ελληνική αγορά και είναι διαθέσιμο για τους Ελληνες ασθενείς. Το fingolimod μειώνει την κυκλοφορία των λεμφοκυττάρων στο αίμα για όσο χρόνο χορηγείται, χωρίς να τα σκοτώνει. Αυτή η δράση αναμένεται να προκαλεί και ανεπιθύμητες ενέργειες φυσικά, αλλά οι μελέτες μέχρι στιγμής δείχνουν ότι το φάρμακο είναι ασφαλές. Αλλωστε, το fingolimod δεν μειώνει όλα τα λεμφοκύτταρα του αίματος, αλλά εκλεκτικά εκείνα που εμπλέκονται στην πολλαπλή σκλήρυνση. Έτσι, το ανοσοποιητικό σύστημα εξακολουθεί να εργάζεται και δεν καταστέλλεται συλλήβδην. Επί του παρόντος οι συχνότερες ανεπιθύμητες δράσεις είναι ήπιες και χωρίς ιδιαίτερη σημασία, αλλά η επιτήρηση των ασθενών που θα πάρουν αυτό το φάρμακο είναι αυξημένη. Επιπλέον, το fingolimod χορηγείται μόνο σε όσους δεν απαντούν στις ιντερφερόνες ή έχουν σοβαρή υποτροπιάζουσα πολλαπλή σκλήρυνση. Επομένως, δεν συγκαταλέγεται ακόμη στα φάρμακα πρώτης επιλογής.

 

Μορφή πολλαπλής σκλήρυνσης

 

Πρώτης επιλογής θεραπεία Δεύτερης επιλογής θεραπεία
Υποτροπιάζουσα πολλαπλή σκλήρυνση Ιντερφερόνη βήτα1α ενδομυϊκή -
Ιντερφερόνη βήτα1α υποδόρια -
Ιντερφερόνη βήτα1β υποδόρια -
Δευτερογενώς εξελισσόμενη με υποτροπές Ιντερφερόνη βήτα1α ενδομυϊκή Natalizumab
Ιντερφερόνη βήτα1α υποδόρια Μιτοξανδρόνη
Ιντερφερόνη βήτα1β υποδόρια Glatiramer acetate
Δευτερογενώς εξελισσόμενη χωρίς υποτροπές Ιντερφερόνη βήτα1α υποδόρια Ανοσοκατασταλτικά
Ιντερφερόνη βήτα1β υποδόρια Μιτοξανδρόνη
Δευτερογενώς εξελισσόμενη χωρίς υποτροπές Ανοσοκατασταλτικά -
Πρωτογενώς εξελισσόμενη Ανοσοκατασταλτικά -

 

 

Δήμος-Δημήτριος Δ. Μητσικώστας
Διευθυντής Νευρολογικής Κλινικής ΝΝΑ

 

Ένθετο Health (Ελεύθερος Τύπος)

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)
.

Κολύμβηση

Video

O Δρόμος για την Θεραπεία αποτελεί το site στον χώρο της υγείας, που απευθύνεται σε ασθενείς, ενημερώνοντάς τους για θέματα κλασικής ιατρικής αλλά και εναλλακτικών θεραπειών.

Η ιστοσελίδα περιέχει πληροφορίες και άρθρα, με σκοπό την ενημέρωση και μόνο. Στην περίπτωση που θέλετε να εφαρμόσετε μία θεραπεία που αναγράφεται στο dromostherapeia.gr, επιβάλλεται να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας. Η πληροφόρηση που δίνεται εδώ δεν είναι, δεν μπορεί και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σαν βάση για διάγνωση ή επιλογή θεραπείας.
Ο dromostherapeia.gr δεν φέρει καμία ευθύνη για τυχόν λάθη ή παραλείψεις ή οποιοδήποτε πρόβλημα προκύψει που να έχει σχέση με υλικό που περιλαμβάνεται σ’ αυτήν.