Web
Analytics
Αίτια που ευθύνονται για την εμφάνιση της γεροντικής άνοιας - Ο Δρόμος για την Θεραπεία

Αίτια που ευθύνονται για την εμφάνιση της γεροντικής άνοιας

Γράφει: Μαρία Καραγιαννίδου, Ψυχολόγος (BSc, MSc, MA), Μονάδα Αντιμετώπισης Προβλημάτων Νόσου Alzheimer «Άγιος Ιωάννης»

 

Ο όρος «άνοια» αναφέρεται σ' ένα εύρος συμπτωμάτων που παρατηρούνται συνήθως σε άτομα με νοσήματα του εγκεφάλου, τα οποία έχουν ως αποτέλεσμα την καταστροφή και την απώλεια εγκεφαλικών κυττάρων. Η απώλεια των κυττάρων αυτών είναι μια φυσιολογική διαδικασία αλλά στα νοσήματα που οδηγούν σε άνοια, αυτή εμφανίζεται με ταχύτερο ρυθμό και οδηγεί στο να μη λειτουργεί ο εγκέφαλος του ατόμου με φυσιολογικό τρόπο. Εχουν αναφερθεί μέχρι σήμερα περισσότερα από 100 αίτια άνοιας.

Τα συμπτώματα της άνοιας φυσιολογικά περιλαμβάνουν μια σταδιακή και αργή επιδείνωσπ της ικανότητας του ατόμου να λειτουργεί, που δεν διορθώνεται. Η εγκεφαλική βλάβη προσβάλλει τη νοητική λειτουργία του ατόμου (μνήμη, προσοχή, συγκέντρωση, γλώσσα, σκέψη κ.λπ.) και αυτή, με τη σειρά της, έχει αντίκτυπο στην καθημερινή λειτουργικότητα και τη συμπεριφορά. Η άνοια, όμως, δεν περιορίζεται μόνο στους εκφυλιστικούς τύπους. Αναφέρεται σ' ένα σύνδρομο που δεν ακολουθεί πάντα την ίδια πορεία εξέλιξης. Σε μερικές περιπτώσεις η κατάσταση του ασθενούς μπορεί να βελτιωθεί ή να παραμείνει σταθερή για ορισμένο χρονικό διάστημα.

Ένα μικρό ποσοστό περιπτώσεων άνοιας είναι θεραπεύσιμο ή δυνητικά αναστρέψιμο αλλά η πλειονότητα των περιπτώσεων άνοιας οδηγείται στο θάνατο. Οι περισσότεροι άνθρωποι πεθαίνουν από «επιπλοκές», όπως πνευμονία -κυρίως εισρόφηση- ή άλλες λοιμώξεις, παρά από την ίδια τη νόσο.

Αίτια άνοιας

Η νόσος του Αλτσχάιμερ παρατηρείται σε περισσότερες από τις μισές περιπτώσεις άνοιας. Η αμέσως επόμενη συχνή αιτία άνοιας είναι η αγγειακή άνοια. Αυτή προκαλείται από μια σειρά μικρών ή στρατηγικών εγκεφαλικών επεισοδίων (έμφρακτα) που επηρεάζουν την παροχή αίματος στον εγκέφαλο. Παρόλο που τα έμφρακτα αυτά μερικές φορές είναι πολύ μικρά, η συνύπαρξη τους μπορεί να οδηγήσει το άτομο σε σημαντικά προβλήματα, όπως στο να σκεφτεί, να θυμηθεί, να επικοινωνήσει. Οι υπόλοιπες περιπτώσεις άνοιας μπορεί να οφείλονται σε πολυάριθμα αίτια, π.χ. να είναι αποτέλεσμα AIDS, νόσου του Biswanger, νόσου του Creutzfeld-Jakob, κατάθλιψης, διάχυτης άνοιας σωματίων του Lewy, συνδρόμου Down, συνδρόμου Gerstmenn-Straussler, νόσου του Huntington, μεταβολικών νοσημάτων, νόσου του Pick και νόσου του Parkinson, όπως επίσης και αποτέλεσμα χρήσης φαρμάκων.

Νόσος Αλτσχάιμερ

Η νόσος του Αλτσχάιμερ είναι μια εκφυλιστική νόσος, η οποία αργά και προοδευτικά καταστρέφει εγκεφαλικά κύτταρα. Πήρε το όνομα της από τον Alois Alzheimer, ένα Γερμανό νευρολόγο-ψυχίατρο, ο οποίος το 1907 πρώτος περιέγραψε τα συμπτώματα και τα νευροπαθολογικά ευρήματα της νόσου, όπως είναι οι γεροντικές πλάκες και οι νευροϊνιδιακές εκφυλίσεις στον εγκέφαλο. Η νόσος προσβάλλει πρώτα τη μνήμη και στη συνέχεια όλες τις άλλες νοητικές λειτουργίες (π.χ. σκέψη, ομιλία κ.λπ.) αλλά μπορεί επίσης να οδηγήσει και σε άλλα προβλήματα, όπως σε σύγχυση, αλλαγές στη διάθεση και αποπροσανατολισμό σε χρόνο και χώρο.

Αρχικά τα συμπτώματα, όπως δυσκολία στη μνήμη και απώλεια των νοητικών λειτουργιών, μπορεί να είναι τόσο ήπια, ώστε να περνούν απαρατήρητα τόσο από το ίδιο το άτομο όσο και από την οικογένεια και τους φίλους του. Ωστόσο, καθώς η νόσος εξελίσσεται, τα συμπτώματα γίνονται ολοένα και πιο εμφανή και αρχίζουν να εμπλέκονται με την καθημερινή εργασία και τις κοινωνικές δραστηριότητες. Πρακτικές δυσκολίες με καθημερινές ασχολίες, όπως το ντύσιμο, το πλύσιμο, η τουαλέτα, προοδευτικά γίνονται τόσο σοβαρές, ώστεμε το χρόνο το άτομο εξαρτάται ολοκληρωτικά από τους άλλους.

Η νόσος του Αλτσχάιμερ δεν είναι ούτε μολυσματική ούτε μεταδοτική. Είναι μια ανίατη νόσος, η οποία προκαλεί μια γενική αποδιοργάνωση του νου. Ωστόσο, η πιο συχνή αιτία θανάτου είναι π πνευμονία, γιατί καθώς η νόσος εξελίσσεται, το ανοσολογικό σύστημα αποδυναμώνεται και υπάρχει απώλεια βάρους, αυξάνοντας τον κίνδυνο λοιμώξεων του ανώτερου και του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος.

Στο παρελθόν χρπσιμοποιούσαν τον όρο «νόσος του Αλτσχάιμερ» όταν αναφέρονταν σε μια μορφή προγεροντικής άνοιας, αντιδιαστέλλοντας την προς τη γεροντική άνοια. Σήμερα γνωρίζουμε ότι η νόσος προσβάλλει άτομα τόσο άνω όσο και κάτω των 65 ετών.

Από το 1976 η νόσος συχνά αναφέρεται ως προγεροντική ή γεροντική άνοια του τύπου του Αλτσχάιμερ ανάλογα με την ηλικία του ασθενούς.

Επιδημιολογία - Παράγοντες κινδύνου και προφύλαξη

Ποιος έχει πιθανότητα να προσβληθεί;

Δεν υπάρχει κάποια ένδειξη ότι κάποια συγκεκριμένη ομάδα ανθρώπων είναι πιθανότερο να αναπτύξει τη νόσο του Αλτσχάιμερ. Η φυλή, το επάγγελμα, το επίπεδο της μόρφωσης, η γεωγραφική θέση και η κοινωνικο-οικονομική κατάσταση δεν είναι καθοριστικοί παράγοντες της νόσου. Ωστόσο, υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι τα άτομα με υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο κινδυνεύουν λιγότερο από αυτά με χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο.

Συγκρίνοντας μεγάλες ομάδες ατόμων με νόσο του Αλτσχάιμερ με άλλους που δεν έχουν τη νόσο, κάποιοι ερευνητές προτείνουν πιθανούς παράγοντες κινδύνου. Αυτό σημαίνει ότι ορισμένοι άνθρωποι έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα από άλλους να προσβληθούν από τη νόσο. Παρ' όλα αυτά, είναι απίθανο η ασθένεια να οφείλεται σ' έναν και μόνο παράγοντα. Είναι πιο πιθανό ένας συνδυασμός παραγόντων (με διαφορετική για τη νόσο βαρύτητα από άτομο σε άτομο) να οδηγεί στην εμφάνιση της.

Επιπολασμός

Η νόσος Αλτσχάιμερ προσβάλλει σήμερα 35 εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Ο αριθμός αυτός αυξάνεται δραματικά μέρα με τη μέρα έτσι ώστε το 2050 να ξεπεράσει τον τρομακτικό αριθμό των 100 εκατ. ανθρώπων, όπως αναφέρει το περιοδικό για την Παγκόσμια Ημέρα της Νόσου Alzhaimer -21 Σεπτεμβρίου- της Διεθνούς Εταιρίας Νόσου Alzhaimer. Υπολογίζεται, με βάση επιδημιολογικές έρευνες, ότι στις ανεπτυγμένες χώρες πάσχει από άνοια το 5-10% των ηλικιωμένων άνω των 70 ετών και κατ' άλλους το ίδιο ποσοστό παρατηρείται στις ηλικίες άνω των 65 ετών. Το ποσοστό των ασθενών με άνοια διπλασιάζεται κάθε πενταετία με αποτέλεσμα ο ένας περίπου στους δύο από εκείνους που φτάνουν στην ηλικία των 85 ετών να παρουσιάζει άνοια. Αυτό σημαίνει ότι ενώ η πιθανότητα να προσβληθεί κανείς αυξάνει με την ηλικία, το γήρας από μόνο του δεν προκαλεί τη νόσο. Υπάρχουν πρόσφατες ενδείξεις ότι τα προβλήματα που σχετίζονται με την ηλικία, όπως η αρτηριοσκλήρυνση, μπορεί να συνεισφέρουν σε σημαντικό βαθμό στην ανάπτυξη της νόσου. Καθώς οι άνθρωποι ζουν όλο και περισσότερα χρόνια από όσο παλιότερα, ο αριθμός των ατόμων με νόσο του Αλτσχάιμερ και άλλες μορφές άνοιας κατά πάσα πιθανότητα θα αυξηθεί.

Στην Ελλάδα το 1992 έπασχαν 60.000 περίπου άνθρωποι ηλικίας άνω των 70 ετών από τη νόσο Αλτσχάιμερ και 30.000 από άλλες άνοιες, σύμφωνα με επιδημιολογική μελέτη που έγινε στη Βόρεια Ελλάδα (Τσολάκη Μ. και συν, 1996). Σήμερα, μετά την τελευταία απογραφή, ο αριθμός αυτός υπολογίζεται πάνω από 150.000, εάν όμως αναλογισθούμε ότι η άνοια προσβάλλει συγχρόνως δύο τουλάχιστον άτομα, τον ασθενή και τον περιθάλποντα, με διαφορετικό τρόπο τον καθένα, ο αριθμός αυτός αμέσως διπλασιάζεται. Εάν, δε, λάβουμε υπόψη μας ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχουν ιδρύματα με προγράμματα ειδικά για τους ασθενείς, ότι υπάρχουν ελάχιστα κέντρα ημερήσιας φροντίδας για την απασχόλησή τους και τη φροντίδα τους (που ουσιαστικά δεν επαρκούν) και ότι είναι υποχρεωμένοι οι ασθενείς να μένουν όλο το 24ωρο με τους συγγενείς τους, γίνεται εύκολα κατανοητό ότι πάσχει ολόκληρη η οικογένεια όταν κάποια μέρα π άνοια χτυπήσει την πόρτα της.

Πρόληψη της νόσου Αλτσχάιμερ

Η προφύλαξη από τη νόσο αποτελεί σήμερα αντικείμενο ερευνητικής προσπάθειας, επιθυμία, επιδίωξη, αλλά και σκοπό πολλών Ειδικών Ερευνητικών Κέντρων του εξωτερικού, αλλά και της Ελληνικής Εταιρίας Νόσου Alzhaimer και του Πανελλήνιου Ινστιτούτου Νευροεκφυλιστικών Νοσημάτων. Εάν η προφύλαξη είναι δυνατή τότε η ανθρωπότητα θα απαλλαγεί από μια μάστιγα και η οικογένεια δεν θα χρειαστεί να ζήσει την τραγωδία της νόσου.

Στην προσπάθεια, με μελέτες ασθενών και φυσιολογικών ατόμων, να καθοριστούν οι παράγοντες κινδύνου για την άνοια βρέθηκαν κάποιοι που θα μπορούσαν να θεωρηθούν προφυλακτικοί. Σήμερα υπάρχει ο προβληματισμός, στο μέλλον ίσως υπάρξει π δυνατότητα της επιβεβαίωσης ή μη αυτής της άποψης με τις καλά οργανωμένες επιδημιολογικές μελέτες. Μεταξύ αυτών των παραγόντων που μελετήθηκαν και μελετώνται είναι: η εκπαίδευση, η νοητική και φυσική άσκηση, τα οιστρογόνα, τα αντιφλεγμονώδη φάρμακα, ο έλεγχος της αρτηριακής πίεσης, π διακοπή του καπνίσματος, ο έλεγχος των επιπέδων της χοληστερόλης.
Κάποιες μελέτες δείχνουν ότι σε κάθε δεδομένη στιγμή προσβάλλονται περισσότερες γυναίκες από άνδρες. Αυτό όμως μπορεί να οδηγήσει σε παρερμηνεία, καθώς οι γυναίκες ως ομάδα πληθυσμού ζουν περισσότερο από τους άνδρες. Αν οι άνδρες ζούσαν όσο οι γυναίκες και δεν πέθαιναν από άλλα νοσήματα, ο αριθμός των προσβεβλημένων από τη νόσο πιθανώς να ήταν ίσος με αυτόν των γυναικών.

 

Μαρία Καραγιαννίδου, Ψυχολόγος (BSc, MSc, MA)
Μονάδα Αντιμετώπισης Προβλημάτων Νόσου Alzheimer «Άγιος Ιωάννης»

 

Ένθετο Health (Ελεύθερος Τύπος)

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)
.

Κολύμβηση

Video

O Δρόμος για την Θεραπεία αποτελεί το site στον χώρο της υγείας, που απευθύνεται σε ασθενείς, ενημερώνοντάς τους για θέματα κλασικής ιατρικής αλλά και εναλλακτικών θεραπειών.

Η ιστοσελίδα περιέχει πληροφορίες και άρθρα, με σκοπό την ενημέρωση και μόνο. Στην περίπτωση που θέλετε να εφαρμόσετε μία θεραπεία που αναγράφεται στο dromostherapeia.gr, επιβάλλεται να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας. Η πληροφόρηση που δίνεται εδώ δεν είναι, δεν μπορεί και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σαν βάση για διάγνωση ή επιλογή θεραπείας.
Ο dromostherapeia.gr δεν φέρει καμία ευθύνη για τυχόν λάθη ή παραλείψεις ή οποιοδήποτε πρόβλημα προκύψει που να έχει σχέση με υλικό που περιλαμβάνεται σ’ αυτήν.