Web
Analytics
Κερσετίνη (κουερσετίνη/quercetin): Αντιοξειδωτικό με πολλά οφέλη για την υγεία - Ο Δρόμος για την Θεραπεία

Κερσετίνη (κουερσετίνη/quercetin): Αντιοξειδωτικό με πολλά οφέλη για την υγεία

Η κερσετίνη (ή κουερσετίνη/quercetin) είναι ένα αντιοξειδωτικό που ανήκει στα φλαβονοειδή (φυτικές χρωστικές ουσίες με αντιοξειδωτική δράση) και βρίσκεται σε φυτικές τροφές όπως φυλλώδη λαχανικά, τομάτες, μούρα και μπρόκολο.

Η κερσετίνη, έχει αποδειχθεί σε πολλές μελέτες, ότι:

  • έχει αντικαρκινική, αντιφλεγμονώδη και αντιική δράση
  • καταπολεμά τις ελεύθερες ρίζες, τη γήρανση και τη φλεγμονή
  • συμβάλλει σε μακροζωία, υγεία της καρδιάς, αντοχή, ανοσία κ.α

Στην πραγματικότητα, δεν υπάρχουν πολλά που αυτή η ισχυρή αντιοξειδωτική ένωση δεν μπορεί να κάνει, ειδικά όταν συνδυάζεται με το αντιφλεγμονώδες ένζυμο βρωμελίνη.

Πως λειτουργεί

Οι έρευνες δείχνει ότι τα αντιφλεγμονώδη τρόφιμα που περιέχουν κερσετίνη μπορούν να διαχειριστούν φλεγμονώδη προβλήματα υγείας, όπως καρδιακές παθήσεις και προβλήματα αιμοφόρων αγγείων, αλλεργίες, λοιμώξεις, χρόνια κόπωση και συμπτώματα που σχετίζονται με αυτοάνοσες διαταραχές, όπως η ουρική αρθρίτιδα.

Οι τροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε αντιοξειδωτικά έχουν την ικανότητα να καταπολεμούν τις ελεύθερες ρίζες.

Η φλαβονοειδής κερσετίνη επιβραδύνει την γήρανση επειδή μειώνει το οξειδωτικό στρες στον οργανισμό. Το οξειδωτικό στρες αυξάνεται από κακή διατροφή, υψηλά επίπεδα στρες, έλλειψη ύπνου και έκθεση σε χημικές τοξίνες.

Η κερσετίνη παίζει ρόλο στη ρύθμιση της απόκρισης του ανοσοποιητικού συστήματος σε εξωτερικούς στρεσογόνους παράγοντες μέσω των οδών κυτταρικής σηματοδότησης, που ονομάζονται κινάσες και φωσφατάσες, δύο τύποι ενζύμων και πρωτεϊνών της μεμβράνης που απαιτούνται για τη σωστή κυτταρική λειτουργία.

Οφέλη

Μειώνει την φλεγμονή

Τα φλαβονοειδή (ή βιοφλαβονοειδή) όπως η κερσετίνη, λόγω της αντιοξειδωτικής τους δράσης, καταπολεμούν την «οξείδωση» που λαμβάνει χώρα καθώς γερνάμε.

Η κερσετίνη καταπολεμά την βλάβη που προκαλούν οι ελεύθερες ρίζες, οι οποίες επηρεάζουν αρνητικά τη λειτουργία των κυττάρων, όπως τη βλάβη των κυτταρικών μεμβρανών, την αλλαγή του τρόπου λειτουργίας του DNA, την αύξηση των κυτταρικών μεταλλάξεων και το θάνατο υγιών κυττάρων. Επίσης, μειώνει την έκφραση φλεγμονωδών γονιδίων, όπως η ιντερλευκίνη.

Σήμερα, οι έρευνες δείχνουν ότι η φλεγμονή είναι η ρίζα των περισσότερων ασθενειών, όπως καρδιακές παθήσεις, καρκίνος, γνωστική πτώση, ορισμένες ψυχικές και αυοάνοσες διαταραχές.

Η κερσετίνη χρησιμοποιείται για την αποτελεσματική καταπολέμηση παθήσεων που σχετίζονται με φλεγμονή, όπως:

  • Αθηροσκλήρωση
  • υψηλή χοληστερόλη
  • καρδιακές παθήσεις και προβλήματα κυκλοφορίας
  • αντίσταση στην ινσουλίνη και διαβήτη
  • διαταραχές που σχετίζονται με τα μάτια, όπως ο καταρράκτης
  • αλλεργίες, άσθμα και αλλεργία
  • έλκος στομάχου
  • γνωστική δυσλειτουργία
  • ουρική αρθρίτιδα
  • ιογενείς λοιμώξεις
  • φλεγμονή του προστάτη, της ουροδόχου κύστης και των ωοθηκών
  • σύνδρομο χρόνιας κόπωσης
  • Καρκίνος
  • χρόνιες λοιμώξεις του προστάτη
  • δερματικές διαταραχές, όπως δερματίτιδα και κνίδωση

Καταπολεμά τις αλλεργίες

Μερικοί θεωρούν ότι η κερσετίνη είναι φυσικό αντιισταμινικό και αντιφλεγμονώδης, που την καθιστά πιθανόν αποτελεσματική για τη μείωση των επιπτώσεων των εποχιακών και τροφικών αλλεργιών, καθώς και του άσθματος και των δερματικών αντιδράσεων.

Ωστόσο, οι περισσότερες έρευνες μέχρι σήμερα έχουν γίνει σε ζώα και όχι σε ανθρώπους.

Οι ισταμίνες είναι χημικές ουσίες που απελευθερώνονται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα ανιχνεύει μια αλλεργία ή ευαισθησία και ευθύνονται για τα συμπτώματα που εμφανίζονται όταν το σώμα έχει αλλεργική αντίδραση.

Η κερσετίνη μπορεί να αναστείλει την απελευθέρωσης της ισταμίνης από ορισμένα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος, με αποτέλεσμα την μείωση εμφάνισης των συμπτωμάτων όπως βήχας, υγρά μάτια, καταρροή, κνίδωση, πρησμένα χείλη ή γλώσσα και δυσπεψία.

Χρησιμοποιείται εδώ και πολύ καιρό σε κινεζικές συνταγές βοτάνων έναντι τροφικών αλλεργιών (όπως τα φιστίκια). Μελέτες που πραγματοποιήθηκαν σε ποντίκια υποδηλώνουν ότι μπορεί να είναι ισοδύναμη στην καταπολέμηση των αλλεργιών με ορισμένα συνταγογραφούμενα φάρμακα, με ελάχιστες έως καθόλου παρενέργειες.

Βελτιώνει την υγεία της καρδιάς

Σύμφωνα με πολλές μελέτες, λόγω της ικανότητάς της κερσετίνης να μειώνει τη φλεγμονή και το οξειδωτικό στρες, φαίνεται να είναι ευεργετική για άτομα με διαταραχές που σχετίζονται με την καρδιά και τα αιμοφόρα αγγεία.

Για παράδειγμα, η κατανάλωση πολλών φρούτων και λαχανικών σκούρου χρώματος που περιέχουν φλαβονοειδή συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, ακόμη και θανάτου, σε ενήλικες μεγαλύτερης ηλικίας, και με μειωμένο κίνδυνο για αγγειακές παθήσεις.

Έχει επίσης συνδεθεί με μειωμένο κίνδυνο για διαβήτη τύπου 2 και παχυσαρκία.

Μελέτες σε ζώα και ανθρώπους δείχνουν ότι διάφοροι τύποι φλαβονοειδών (π.χ κουερσετίνη, ρεσβερατρόλη και κατεχίνες) μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση του κινδύνου αθηροσκλήρωσης, που προκαλείται από τη συσσώρευση πλάκας στις αρτηρίες. Η διακοπή της ροής αίματος στις αρτηρίες είναι ένας από τους κύριους παράγοντες κινδύνου για καρδιακή προσβολή ή εγκεφαλικό, γι' αυτό και η καρδιακή ανακοπή είναι λιγότερο πιθανή στα άτομα που ακολουθούν μια διατροφή πλούσια σε θρεπτικά συστατικά.

Τα αντιοξειδωτικά προστατεύουν το σώμα από την «κακή» χοληστερόλη (LDL)  και ρυθμίζουν τα επίπεδα της αρτηριακής πίεσης. Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι η κερσετίνη αποτρέπει τη βλάβη στα σωματίδια της LDL χοληστερόλης και τα άτομα που καταναλώνουν περισσότερα τρόφιμα πλούσια σε φλαβονοειδή έχουν συνήθως πιο υγιή και χαμηλότερα επίπεδα χοληστερόλης, καθώς και μικρότερη συχνότητα υπέρτασης και υψηλής αρτηριακής πίεσης.

Θα έχετε ακούσει ότι το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά. Αυτό συμβαίνει επειδή η κερσετίνη αποτελεί ένα από τα κύρια ενεργά συστατικά του.

Καταπολεμά τον πόνο

Η λήψη συμπληρώματος κερσετίνης συμβάλλει στη μείωση του πόνου που σχετίζεται με αυτοάνοσες παθήσεις όπως η αρθρίτιδα, καθώς και με λοιμώξεις, όπως του προστάτη και της αναπνευστικής οδού.

Αυτό συμβαίνει επειδή οι μελέτες δείχνουν ότι η κερσετίνη μειώνει τον φλεγμονώδη πόνο. Για παράδειγμα, υπάρχουν ορισμένα στοιχεία από πολλές μικρές μελέτες ότι τα άτομα που παρουσιάζουν πόνο στην ουροδόχο κύστη από λοιμώξεις (που προκαλούν επείγουσα ανάγκη για ούρηση, πρήξιμο και κάψιμο) έχουν λιγότερα συμπτώματα όταν λαμβάνουν συμπληρώματα κερσετίνης.

Τα φλαβονοειδή συνδέονται επίσης με μειωμένα συμπτώματα προστατίτιδας (φλεγμονή του προστάτη) και ρευματοειδούς αρθρίτιδας. Υπάρχουν στοιχεία ότι όταν οι ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα αφήνουν πίσω τους την «τυπική δυτική διατροφή» και υιοθετούν την κατανάλωση τροφών πλούσιων σε αντιοξειδωτικά (όπως άψητα μούρα, φρούτα, λαχανικά, ξηροί καρποί, ρίζες, σπόροι και φύτρα), εμφανίζουν λιγότερο πόνο, ενώ τα συμπτώματα επανεμφανίζονται πιο αραιά.

Βελτιώνει ενέργεια και αντοχή

Η κερσετίνη προστίθεται σε ορισμένα συμπληρώματα που απευθύνονται σε αθλητές, καθώς συμβάλλει στην αύξηση της αθλητικής απόδοσης και αντοχής, πιθανότατα λόγω των θετικών επιδράσεών της στη ροή του αίματος.

Σύμφωνα με έρευνα η κερσετίνη βελτιώνει την ικανότητα άσκησης αντοχής (VO2 max) και την απόδοση της άσκησης αντοχής του ανθρώπου.

Παρόλο, που η βελτίωση μερικές φορές ήταν μικρή, επικράτησε το λογικό συμπέρασμα ότι τα αντιοξειδωτικά μπορούσαν να ενισχύσουν τη σωματική απόδοση, καθώς βελτιώνουν τη υγεία των αιμοφόρων αγγείων, τα οποία μεταφέρουν οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά σε μυϊκούς ιστούς και αρθρώσεις.

Άλλες μελέτες δείχνουν ότι η κερσετίνη βελτιώνει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού και αποτρέπει ασθένειες που μπορεί να εμφανιστούν όταν κάποιος προπονείται εντατικά και εξαντλείται σωματικά. Μια μελέτη βρήκε στοιχεία ότι η λήψη 500 mgr κερσετίνης δύο φορές την ημέρα βοήθησε στην προστασία των ποδηλατών από την ανάπτυξη αναπνευστικών λοιμώξεων που προκαλούνται μετά από περιόδους έντονης άσκησης.

Μια μελέτη βρήκε στοιχεία ότι μπορεί να αλλάξει τον κύκλο ύπνου-εγρήγορσης εν μέρει μέσω της ενεργοποίησης των υποδοχέων GABA. Ωστόσο, η αϋπνία γενικά δεν πιστεύεται ότι είναι μια κοινή παρενέργεια από τη λήψη κερσετίνης σε μορφή συμπληρώματος διατροφής.

Καταπολεμά τον καρκίνο

Μια μελέτη της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Βοστώνης που δημοσιεύτηκε στο Journal of Biological Regulators and Homeostatic Agents δείχνει μια σχέση ανάμεσα σε μια διατροφή πλούσια σε κερσετίνη και άλλα αντιοξειδωτικά και το μειωμένο κίνδυνο καρκίνου.

Η κερσετίνη φαίνεται να έχει πιθανή χημειοπροληπτική δράση και μπορεί να έχει μια μοναδική αντιπολλαπλασιαστική δράση στα καρκινικά κύτταρα, καθιστώντας την μια αποτελεσματική προσθήκη σε οποιαδήποτε φυσική προσέγγιση αντικαρκινικής θεραπείας. Η έρευνα δείχνει ότι αυτό μπορεί να προκύψει από τη τροποποίηση είτε του EGFR είτε των οδών υποδοχέα των οιστρογόνων.

Πρόσφατες μελέτες έχουν βρει ότι η κερσετίνη μπορεί να βοηθήσει στον τερματισμό των διαδικασιών που εμπλέκονται στον πολλαπλασιασμό και τη μετάλλαξη των κυττάρων, την ανάπτυξη όγκων και των συμπτωμάτων που προκύπτουν από τυπικές θεραπείες καρκίνου, όπως η ακτινοβολία ή η χημειοθεραπεία.

Μέχρι σήμερα, η πλειονότητα των ερευνών σχετικά με την επίδραση της κερσετίνης στην κυτταρική λειτουργία έχουν γίνει σε ζώα. Επομένως χρειάζεται ακόμη περισσότερη έρευνα, προκειμένου να αποκαλυφθεί η επίδραση της στα ανθρώπινα καρκινικά κύτταρα.

Προστατεύει το δέρμα

Καθώς η κερσετίνη έχει την ικανότητα να μπλοκάρει τα μαστοκύτταρα, τα οποία είναι κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος που είναι σημαντικά για την πρόκληση αλλεργικών αντιδράσεων, φλεγμονωδών νόσων και αυτοάνοσων νοσημάτων, οι έρευνες δείχνουν ότι προστατεύει το δέρμα από τις επιπτώσεις διαταραχών όπως η δερματίτιδα και η φωτοευαισθησία.

Τα φλαβονοειδή όπως η κερσετίνη εμποδίζουν την απελευθέρωση πολλών προφλεγμονωδών κυτοκινών, όπως η IL-8 και η TNF, οι οποίες σταματούν τα συμπτώματα που σχετίζονται με τη δερματική φλεγμονή, ακόμη και σε άτομα που δεν βρίσκουν ανακούφιση από άλλες συμβατικές θεραπείες ή φάρμακα.

Μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι η κερσετίνη έχει αντιοξειδωτικά και αντιφλεγμονώδη αποτελέσματα που βοηθούν στην καταπολέμηση των αλλεργικών και φλεγμονωδών ασθενειών, όταν λαμβάνεται σε μορφή συμπληρωμάτων από το στόμα. Για παράδειγμα, μερικοί άνθρωποι λαμβάνουν κερσετίνη για το έκζεμα, καθώς μπορεί να αναστείλει την έκκριση της ισταμίνης και των προφλεγμονωδών δεικτών.

Προστατεύει το συκώτι

Πρόσφατη έρευνα έδειξε ότι η κερσετίνη έχει προστατευτική δράση όταν χορηγείται σε αρουραίους με οξεία ηπατική βλάβη που προκλήθηκε από αιθανόλη.

Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι «η κερσετίνη, με την αλληλεπίδραση πολλαπλών μηχανισμών, επιδεικνύει ηπατοπροστατευτική δράση στην ηπατική βλάβη που προκαλείται από το αλκοόλ, καθώς αυξάνει τις δραστηριότητες των ενζύμων που μεταβολίζουν την αιθανόλη, αυξάνει την δραστηριότητα του αντιοξειδωτικού συστήματος κατά του οξειδωτικού στρες και μειώνει τις εκφράσεις των προφλεγμονωδών κυτοκινών».

Μια μελέτη που διεξήχθη το 2017 βρήκε στοιχεία που καταδεικνύουν ότι η κερσετίνη μειώνει την ηπατική φλεγμονή και ίνωση σε ποντίκια μέσω της αναστολής της διήθησης των μακροφάγων.

Προστατεύει από νευρολογικές παθήσεις

Υπάρχουν αυξανόμενα στοιχεία που δείχνουν ότι η κερσετίνη παρέχει νευροπροστατευτικά οφέλη, λόγω της ικανότητάς της να προστατεύει τον εγκέφαλο από το οξειδωτικό στρες και τη φλεγμονή, οδηγώντας σε δυνητικά μικρότερο κίνδυνο για γνωστικές διαταραχές, όπως η νόσος του Αλτσχάιμερ και η άνοια.

Μια μελέτη του 2018 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι «τα ευρήματα υποδηλώνουν έναν πιθανό νέο προστατευτικό ρόλο για τα φλαβονοειδή στη νόσο του Αλτσχάιμερ (AD)». Η μελέτη διαπίστωσε ότι η χορήγηση κερσετίνης σε πρώιμα-μέτρια στάδια της AD βελτιώνει τη γνωστική δυσλειτουργία, καθώς αναστέλλει την εναπόθεση του αμυλοειδούς Αβ και μειώνει την αντιδραστική αστρογλοίωση, που καταστρέφουν τους νευρώνες. 

Διατροφικές πηγές

Όλα τα φυτά κόκκινου, πράσινου και μωβ χρώματος είναι πλούσια σε κερσετίνη. Μερικές από τις καλύτερες πηγές είναι το κόκκινο κρασί, τα βατόμουρα, τα μήλα, το κόκκινο κρεμμύδι και το πράσινο τσάι.

Η κερσετίνη είναι το πιο άφθονο φλαβονοειδές στην διατροφή του ανθρώπου. Αλλά η ποσότητα που βρίσκεται στα φυτά ποικίλλει ανάλογα με το πού καλλιεργούνται, πόσο φρέσκα είναι, πώς παρασκευάζονται κλπ.

Μερικές από τις κορυφαίες πηγές κερσετίνης είναι:

  • Μήλα
  • Πιπεριές
  • Κόκκινο κρασί
  • Κεράσια και μούρα (μύρτιλλα, μύρτιλλα, βατόμουρα και άλλα) σκούρου χρώματος
  • Ντομάτες
  • Σταυρανθή λαχανικά, όπως μπρόκολο, λάχανο και φύτρα
  • Πράσινα φυλλώδη λαχανικά, όπως σπανάκι και λάχανο kale
  • Εσπεριδοειδή
  • Κακάο
  • Κράνμπερι
  • Δημητριακά ολικής αλέσεως, όπως το φαγόπυρο
  • Ωμά σπαράγγια
  • Κάπαρη
  • Ωμό κόκκινο κρεμμύδι
  • Ελαιόλαδο
  • Μαύρο και πράσινο τσάι
  • Φασόλια/όσπρια
  • Βότανα, όπως το φασκόμηλο, ο σαμπούκος (elderberry), το σπαθόχορτο (St. John’s wort) και γκίνγκο μπιλόμπα (ginkgo biloba).

Συμπληρώματα και δοσολογία

Μερικές από τις πιο συνηθισμένες μορφές κερσετίνης σε συμπληρώματα διατροφής είναι: quercetin-3, quercetin-3-glucoside, quercetin aglycone, isoquercetin, quercetin 7-rutinoside και  quercetin 3-Ο-rhamnoside.

Ορισμένα συμπληρώματα αναγράφουν στην ταμπέλα τους διένυδρη κερσετίνη, η οποία είναι ως επί το πλείστον αδιάλυτη στο νερό και ενδέχεται να μην απορροφάται από τον οργανισμό.

Οι περισσότεροι άνθρωποι λαμβάνουν συνήθως πέντε με 40 mgr κερσετίνης την ημέρα από την κατανάλωση φυτικών τροφών. Ωστόσο, εάν ακολουθείτε μια διατροφή πλούσια σε θρεπτικά συστατικά, είναι πιθανό να λαμβάνετε πολύ περισσότερα, έως και 500 mgr ημερησίως.

Δεν υπάρχει μια ημερήσια συνιστώμενη ποσότητα πρόσληψης κερσετίνης. Η δοσολογία καθορίζεται ανάλογα με την κατάσταση της υγείας του ατόμου.

Η συνήθης, από του στόματος, δόση κερσετίνης είναι 500 mgr δύο φορές την ημέρα, αλλά είναι πιθανόν να υπάρχουν οφέλη για την υγεία και με μικρότερες δόσεις.

Η κερσετίνη σε μορφή συμπληρώματος είναι διαθέσιμη σε χάπια ή κάψουλες  και συνήθως συνδυάζεται με άλλα αντιφλεγμονώδη συστατικά. Για παράδειγμα, ο συνδυασμός  της κερσετίνης με τη βρομελίνη (ένα αντιφλεγμονώδες ένζυμο που βρίσκεται στους ανανάδες) βοηθάει στη διαχείριση των αλλεργιών.

Όταν αγοράζετε κάψουλες ή συμπληρώματα, προτιμήστε μια αξιόπιστη μάρκα και διαβάστε προσεκτικά τα συστατικά, καθώς η ποσότητα του δραστικού συστατικού μπορεί να ποικίλλει σημαντικά ανάλογα με τον κατασκευαστή (αυτός είναι ένας λόγος που είναι δύσκολο να προτείνουμε μια συγκεκριμένη δόση).

Παρενέργειες και Αλληλεπιδράσεις

Επειδή η κερσετίνη λαμβάνεται φυσικά από τρόφιμα, φαίνεται να είναι ασφαλής σχεδόν για όλους και ενέχει ελάχιστους κινδύνους.

Σύμφωνα με μια έκθεση που διεξήχθη το 2018, οι περισσότερες μελέτες έχουν βρει ελάχιστες έως καθόλου παρενέργειες σε άτομα που ακολουθούν μια διατροφή πλούσια σε θρεπτικά συστατικά με υψηλή περιεκτικότητα σε κερσετίνη ή λαμβάνουν συμπληρώματα από το στόμα βραχυπρόθεσμα.

Δοσολογία κερσετίνης έως και 500 mgr που λαμβάνεται δύο φορές την ημέρα για 12 εβδομάδες φαίνεται να είναι πολύ ασφαλής. Εάν σκοπεύετε να την πάρετε για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, τότε πρέπει να μιλήσετε με τον γιατρό σας.

Ωστόσο, σε πολύ υψηλές δόσεις υπάρχουν παρενέργειες όπως πονοκέφαλοι και μυρμήγκιασμα των χεριών και των ποδιών.

Πολύ υψηλές δόσεις που λαμβάνονται ενδοφλέβια έχουν συνδεθεί με περιπτώσεις νεφρικής βλάβης, αν και είναι πολύ σπάνιο. Επίσης, είναι πιθανό το συμπλήρωμα κερσετίνης να επηρεάσει την αποτελεσματικότητα των αντιβιοτικών, της χημειοθεραπείας και των φαρμάκων που αραιώνουν το αίμα.

Οι έγκυες και θηλάζουσες μητέρες, πρέπει να μιλήσουν με τον γιατρό τους, καθώς δεν έχουν γίνει επαρκείς έρευνες.

 

Με πληροφορίες από το DrAxe

 

 

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(3 ψήφοι)
Συντακτική ομάδα

Από την Συντακτική Ομάδα του dromostherapeia.gr

Κολύμβηση

Video

O Δρόμος για την Θεραπεία αποτελεί το site στον χώρο της υγείας, που απευθύνεται σε ασθενείς, ενημερώνοντάς τους για θέματα κλασικής ιατρικής αλλά και εναλλακτικών θεραπειών.

Η ιστοσελίδα περιέχει πληροφορίες και άρθρα, με σκοπό την ενημέρωση και μόνο. Στην περίπτωση που θέλετε να εφαρμόσετε μία θεραπεία που αναγράφεται στο dromostherapeia.gr, επιβάλλεται να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας. Η πληροφόρηση που δίνεται εδώ δεν είναι, δεν μπορεί και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σαν βάση για διάγνωση ή επιλογή θεραπείας.
Ο dromostherapeia.gr δεν φέρει καμία ευθύνη για τυχόν λάθη ή παραλείψεις ή οποιοδήποτε πρόβλημα προκύψει που να έχει σχέση με υλικό που περιλαμβάνεται σ’ αυτήν.