Δέκα χρόνια πριν, η ιδέα της τοποθέτησης μίας μικροσκοπικής ηλεκτρονικής συσκευής μέσα στο μάτι φαινόταν περισσότερο στοιχείο της επιστημονικής φαντασίας παρά της πραγματικότητας. Σε σύγκριση με το αυτί, όπου, ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του ΄80, τα εμφυτεύματα κοχλία μετατρέπουν με αποτελεσματικότητα τον ήχο σε ηλεκτικά ερεθίσματα, το μάτι είναι ένα πιο ευαίσθητο και περίπλοκο μέρος της ανθρώπινης ανατομίας. Αλλά στις μέρες μας, αρκετές ομάδες επιστημόνων σε όλο τον κόσμο επιδιώκουν το επίτευγμα της τεχνητής όρασης για αυτούς που περνούν τη ζωή τους στο σκοτάδι. Αποδεικνύουν ότι αυτού του είδους η τεχνολογία είναι ασφαλής και ότι μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα ζωής των ατόμων με εξασθενημένη όραση. Τα πρώτα, πολλά υποσχόμενα αποτελέσματα έχουν προκαλέσει συγκρατημένη αισιοδοξία στους οφθαλμίατρους ότι η εποχή της καταπολέμησης της τύφλωσης έχει επιτέλους ξεκινήσει.

Η επικρατέστερη ασθένεια που οι επιστήμονες στοχεύουν να καταπολεμήσουν είναι η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας. Εκτιμάται ότι αυτή η ασθένεια αφορά 25 εκκατομύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο (στην πλειοψηφία τους ηλικιωμένους). Το χαρακτηριστικό της είναι μία θολή μαύρη κηλίδα στο κέντρο του οπτικού πεδίου. Οι ασθενείς συχνά χρειάζεται να χρησιμοποιούν τηλεοράσεις κλειστού κυκλώματος για να μεγενθύνουν το κείμενο εφημερίδων ή βιβλίων, ή άβολα τηλεσκόπια που στηρίζονται στο κεφάλι. Η εταιρεία VisionCare που έχει την έδρα της στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ, δουλεύει με μοντέλο μικροσκοπικών τηλεσκοπίων. Το Εμφυτεύσιμο Μίνι Τηλεσκόπιο ξεκίνησε από έρευνες Ισραηλινών επιστημόνων της οπτικής και φτάνει μετά βίας το μέγεθος μίας φακής. Η λειτουργία της είναι να προβάλλει μία μεγενθυμένη εικόνα πάνω σε ένα ευρύ πεδίο του αμφιβληστροειδούς. Αυτό επιτυγχάνεται καθώς η μικροσκοπική συσκευή τοποθετείται μέσα στο μάτι όπως ένας ενδοφθάλμιος φακός σε επέμβαση καταρράκτη. Ύστερα από τη χειρουργική διαδικασία μίας ώρας, οι ασθενείς χρειάζονται λεπτομερή εκπαίδευση προκειμένου να μάθουν να χρησιμοποιούν το εμφυτευμένο τηλεσκόπιο για κεντρική όραση και να κρατήσουν το άλλο, το μη χειρουργημένο μάτι, για κινητικότητα και περιφερική όραση. Η συσκευή έχει εμφυτευθεί σε περισσότερους από 70 ασθενείς και οι επιστήμονες της VisionCare είναι πολύ αισιόδοξοι για τα πρώτα αποτελέσματα.

Το Εμφυτεύσιμο Μίνι Τηλεσκόπιο βοηθάει την όραση μόνο αυτών που έχουν κατεστραμμένους αμφιβληστροειδείς. Τα τεχνητά εμφυτεύματα που αντικαθιστούν τον αμφιβληστροειδή είναι ακόμα πολύ πίσω. Οι 10 ασθενείς στους οποίους αυτά έχουν εμφυτευθεί αναφέρουν από υποτυπώδη έως μέτρια βελτίωση της όρασης. Παρόλα αυτά, ένας ασθενής, τυφλός για δεκαετίες, παρατήρησε ότι τα μοντέρνα αυτοκίνητα είναι άσχημα!

Ερευνητές του Doheny Ινστιτούτου για τον Αμφιβληστροειδή στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καρολίνα των ΗΠΑ, εξετάζουν μία παραλλαγή της ίδιας ιδέας. Στο σύστημα Doheny, μία κάμερα πάνω στα γυαλιά των ασθενών μεταδίδει εικόνες σε ένα εμφύτευμα. Οι ασθενείς φέρουν επίσης μπαταρίες που μεταδίδουν με μαγνητισμό ηλεκτρικό ρεύμα σε έναν υποδοχέα πίσω από το αυτί, ο οποίος μετά στέλνει ηλεκτρισμό στο εμφύτευμα προκειμένου να ενεργοποιήσει τα νευρικά κύτταρα. Ο Gerald Chader, επιστήμονας και μέλος του Ιδρύματος Κατά της Τύφλωσης, υπήρξε μάρτυρας σε μία εξέταση ενός από τους τρεις ασθενείς που δοκίμασαν το σύστημα Doheny. Ο άντρας αυτός, τυφλός για 30 χρόνια, μπόρεσε να διακρίνει δύο από τα μεγάλα γράμματα στον πίνακα όπου εξετάζεται η όραση.

Τώρα που η μεγαλύτερη τάση στην ιατρική έρευνα αφορά τα μικροτσιπ και την μικροτεχνολογία γενικά, όλες αυτές οι συσκευές ίσως βελτιωθούν γρήγορα. Για παράδειγμα, τα τσιπ Doheny περιλαμβάνουν προς το παρόν 16 ηλεκτρόδια, αλλά οι καθηγητές σε εκείνο το ινστιτούτο μιλούν για τα εμφυτεύματα της επόμενης γενιάς που θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν έως 100. Οι επιστήμονες της εταρείας VisionCare πιστεύουν ότι κάποια μέρα θα καταφέρουν να δώσουν τη δυνατότητα στους ασθενείς να ελέγχουν το εμφυτευμένο σε αυτούς τηλεσκόπιο, εστιάζοντας κοντά και μακριά. Θα χρειαστούν χρόνια για να αναπυτυχθεί η τεχνολογία, αλλά μέχρι οι ερευνητές της γενετικής επιστήμης να απομονώσουν και να αντικαταστήσουν τα χρωμοσώματα που ευθύνονται για τις οφθαλμικές νόσους, οι συσκευές θα προσφέρουν την καλύτερη ελπίδα σε όσους υποφέρουν από σοβαρή εξασθένηση της όρασης. Πρέπει να σημειωθεί ότι αυτές οι εναλλακτικές δεν θεωρούνται κλινικά εφαρμόσιμες ακόμα. Δίνουν μεγάλες ελπίδες όμως για ευρεία εφαρμογή στο μέλλον. Θα πρέπει λοιπόν, οι ενδιαφέρομενοι ασθενείς να συμβουλεύονται τακτικά τον οφθαλμίατρό τους σχετικά με την εξέλιξή τους.