Web
Analytics
Tag: καντιντίαση - Ο Δρόμος για την Θεραπεία
Γράφει: Αλεξάνδρα Σκλαβούνου-Ανδρικοπούλου,  Καθηγήτρια Διευθύντρια Εργαστηρίου Στοματολογίας Οδοντιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

 

Ο σακχαρώδης διαβήτης (Σ.Δ. - diabetes mellitus) αποτελεί μια ιδιαίτερα συχνή νόσο, η οποία προσβάλλει εκατομμύρια άτομα τόσο στις αναπτυγμένες όσο και στις αναπτυσσόμενες χώρες, προκαλώντας αυξημένη νοσηρότητα και θνητότητα, καθώς 5% των θανάτων παγκόσμια αποδίδεται στο Σ.Δ.

 

Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης ο ιδιαίτερα υψηλός αριθμός περιπτώσεων αδιάγνωστου Σ.Δ. Χαρακτηριστικά, 5,4 εκατομμύρια άτομα στις ΗΠΑ, αριθμός που αντιστοιχεί στο 1/3 των νοσούντων, αγνοούν ότι πάσχουν από Σ.Δ.

Οι επιπλοκές της νόσου που οδηγούν σε αυξημένη νοσηρότητα και θνητότητα αφορούν σε περιπτώσεις αρρύθμιστου Σ.Δ., φτωχού δηλαδή γλυκαιμικού ελέγχου και περιλαμβάνουν μικρο και μακροαγγειακές διαταραχές, με αποτέλεσμα την εμφάνιση επιπλοκών από το καρδιαγγειακό και το νευρικό σύστημα, τους νεφρούς αλλά και τη στοματική κοιλότητα. Συγκεκριμένα, η ύπαρξη αδιάγνωστου Σ.Δ. ή η επιμένουσα πλημμελής ρύθμιση του μπορεί να συνοδεύεται από τις παρακάτω παθολογικές εκδηλώσεις από τους μαλακούς και σκληρούς ιστούς της στοματικής κοιλότητας, οι οποίες μπορεί να αποτελούν την πρώτη εκδήλωση του συστηματικού νοσήματος, οδηγώντας σε περαιτέρω διερεύνηση του ασθενή.   

Περιοδοντική vόσoς

Η περιοδοντική vόσoς (ουλίτιδα, περιοδοντίτιδα) συναντάται σε σημαντικά υψηλό ποσοστό στους ασθενείς με αρρύθμιστο Σ.Δ., καθώς μελέτες δείχνουν ότι οι ασθενείς αυτοί παρουσιάζουν 3 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν σοβαρή περιοδοντίτιδα συγκριτικά με τα υγιή άτομα. Στους ασθενείς αυτούς μπορεί να παρατηρούνται επίσης πολλαπλά περιοδοντικά αποστήματα (Εικόνες 1, 2), καθώς και καθυστέρηση στην επούλωση έπειτα από μικροχειρουργικές επεμβάσεις (Εικόνα 3). Η αυξημένη ευπάθεια των ατόμων με Σ.Δ. στην εμφάνιση περιοδοντίτιδας αποδίδεται σε διαταραχές στο ανοσοποιητικό σύστημα (μειωμένη φαγοκυττάρωση και χημειοταξία των ουδετερόφιλων πολυμορφοπύρηνων), σε μεταβολές στην αγγείωση της περιοχής, στο μεταβολισμό του κολλαγόνου και στην σύνθεση της υποουλικής μικροβιακής πλάκας, αλλά και στην παρουσία αυξημένης κληρονομικής προδιάθεσης.

 

dontiaSD

Εικ. 1, 2. Περιοδοντικά αποστήματα σε ασθενή ηλικίας 45 ετών με αδιάγνωστο σακχαρώδη διαβήτη.

Εικ. 3. Καθυστέρηση τns επούλωσης μετεξακτικού φατνίου ένα μήνα μετά την εξαγωγή γομφίου στην κάτω γνάθο στον ίδιο ασθενή.


Όπως έχει επίσης αποδειχθεί, η περιοδοντίτιδα δεν εμφανίζει μόνο στενή αλλά και αμφίδρομη σχέση με το σακχαρώδη διαβήτη, προσδιοριζόμενη συχνά ως η έκτη επιπλοκή του Σ.Δ. Η σοβαρή περιοδοντική νόσος, η οποία συναντάται σε ασθενείς με πτωχό γλυκαιμικό έλεγχο και μακροχρόνια νόσο, είναι δυνατόν να προκαλεί απώλεια των δοντιών, με μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα διατροφικές διαταραχές, ανθυγιεινές διατροφικές συνήθειες και παχυσαρκία. Παράλληλα, η έκκριση κυτταροκινών στους περιοδοντικούς ιστούς και ακολούθως στον ορό είναι δυνατόν να αυξάνει το φλεγμονώδες φορτίο στην περιοχή αλλά και να οδηγεί σε υπερλιπιδαιμία, με αποτέλεσμα την αποδυνάμωση του γλυκαιμικού ελέγχου, την αύξηση της αντίστασης στην ινσουλίνη και την καταστροφή των βήτα παγκρεατικών κυττάρων, γεγονός που συμβάλλει στην εμφάνιση συστηματικών επιπλοκών και στην επιδείνωση δυνητικά των καρδιαγγειακών προβλημάτων του ασθενή. Σε αυτό τα πλαίσιο, γίνεται σαφές ότι η αποτελεσματική θεραπευτική αντιμετώπιση της περιοδοντικής νόσου και η διατήρηση καλής στοματικής υγιεινής είναι καθοριστική στην επίτευξη του γλυκαιμικού ελέγχου και στην αποφυγή εμφάνισης συστηματικών και μη επιπλοκών.

Η περιοδοντίτιδα δεν εμφανίζει μόνο στενή αλλά και αμφίδρομη σχέση με το Σ.Δ. προσδιοριζόμενη συχνά ως η έκτη επιπλοκή του

Ξηροστομία - Διόγκωση σιελογόνων αδένων

Ποσοστό έως και 30% των ασθενών με Σ.Δ. παραπονιέται συχνά για ξηροστομία, δυσκολία στη μάσηση και κατάποση, δυσανεξία στη χρήση οδοντοστοιχιών, καθώς και δύσοσμη αναπνοή (χαλίτωση). Οι διαταραχές αυτές μπορεί να οφείλονται στην πολυδιψία και επακόλουθη πολυουρία που εμφανίζουν οι ασθενείς αυτοί ή σε διαταραχές στη βασική μεμβράνη των κυττάρων των σιελογόνων αδένων. Ποσοστό επίσης 25% περίπου των ασθενών με Σ.Δ. εμφανίζει διόγκωση των μειζόνων σιελογόνων αδένων, συνηθέστερα των παρωτίδων (σιελαδένωση). Για την αντιμετώπιση της ξηροστομίας χορηγούνται τοπικά σκευάσματα τεχνητού σιέλου ή εφυγραντικά του στοματικού βλεννογόνου με τη μορφή γέλης, σπρέι ή στοματοπλύματος. Επίσης, κυκλοφορούν καραμέλες και οδοντότσιχλες. Επιπρόσθετα, η μείωση της έκκρισης σιέλου και κατά συνέπεια της προστατευτικής του δράσης αλλά και η αυξημένη παρουσία σακχάρου στο σίελο των ασθενών με αρρύθμιστο Σ.Δ. καθιστά τους οδοντικούς ιστούς ευάλωτους στην ανάπτυξη τερηδονογόνων βακτηρίων, με αποτέλεσμα οι ασθενείς αυτοί να παρουσιάζουν αυξημένη συχνότητα εμφάνισης νέων αλλά και υποτροπιαζουσών τερηδόνων.

Λοιμώξεις του στοματικού βλεννογόνου (καντιντίαση)

Οι ασθενείς με Σ.Δ. εμφανίζουν αυξημένη ευπάθεια σε λοιμώξεις, με αποτέλεσμα τη συχνή εμφάνιση καντιντίασης του στοματικού βλεννογόνου σε ποσοστό έως και 30% των περιπτώσεων, μιας ευκαιριακής λοίμωξης που οφείλεται συνηθέστερα στο μύκητα Candida albicans και εκδηλώνεται κλινικά με τη μορφή λευκών αποκολλώμενων πλακών σε ερυθηματώδη βάση (ψευδομεμβρανώδης καντιντίαση), ερυθρών περιοχών (ερυθηματώδης καντιντίαση), συγχειλίτιδας ή διάχυτης ερυθρότητας του βλεννογόνου, στον οποίο επικάθονται οδοντοστοιχίες (στοματίτιδα από οδοντοστοιχίες). Ο φτωχός γλυκαιμικός έλεγχος, η συνυπάρχουσα ξηροστομία -ιδιαίτερα σε συνδυασμό με το κάπνισμα- αλλά και οι διαταραχές στη λειτουργία των ουδετερόφιλων πολυμορφοπύρηνων αποτελούν παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνιση καντιντίασης του στοματικού βλεννογόνου. Από την άλλη πλευρά, καθώς η παρουσία καντιντίασης στη στοματική κοιλότητα υποδηλώνει την πτώση της ανοσολογικής άμυνας σε τοπικό ή συστηματικό επίπεδο, είναι δυνατόν η διερεύνηση για τα αίτια εμφάνισης της λοίμωξης να οδηγήσει σε διάγνωση του Σ.Δ. σε άτομα που αγνοούν την ύπαρξη της νόσου. Η θεραπεία της καντιντίασης συνίσταται στην τοπική ή συστηματική χορήγηση αντιμυκητιασικών φαρμάκων.

Νευροαισθητικές διαταραχές

Οι ασθενείς με Σ.Δ. υποφέρουν συχνά από νευροαισθητήριες διαταραχές, ως αποτέλεσμα των μικροαγγειακών μεταβολών που συνοδεύουν τη νόσο, παραπονούμενοι συχνά για καυσαλγία του στοματικού βλεννογόνου, γλωσσοδυνία και διαταραχές στη γεύση. Η μειωμένη αίσθηση γευστικής οξύτητας είναι δυνατόν να οδηγεί σε υπερφαγία και αδυναμία τήρησης υγιεινών διαιτητικών συνηθειών, με αποτέλεσμα την εμφάνιση παχυσαρκίας και, κατά συνέπεια, το φτωχό γλυκαιμικό έλεγχο.

Προκαρκινικές βλάβες

Νεότερες ερευνητικές μελέτες σε πειραματικά μοντέλα καρκινογένεσης δείχνουν ότι η παρουσία του Σ.Δ. επάγει την έκφραση μορίων όπως τα erbB3, erb3, ρ53, ets-1, IRS-1, που σχετίζονται με αυξημένο κυτταρικό πολλαπλασιασμό, γεγονός που υποδηλώνει ότι ο Σ.Δ. μπορεί δυνητικά να οδηγεί σε αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου της στοματικής κοιλότητας. Συμπερασματικά, ο οδοντίατρος μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής των ασθενών με Σ.Δ., με την αντιμετώπιση των επιπλοκών από τη στοματική κοιλότητα, τη διατήρηση καλής στοματικής υγιεινής και, κατά συνέπεια, την επίτευξη γλυκαιμικού ελέγχου. Ταυτόχρονα θα πρέπει να διακρίνεται από διαγνωστική οξύνοια για την αναγνώριση ενός υποκείμενου αδιάγνωστου Σ.Δ. σε ασθενείς με περιοδοντίτιδα, ξηρότητα του στόματος και/ή υποτροπιάζουσες λοιμώξεις και την παραπομπή του ασθενή για περαιτέρω διαγνωστικό έλεγχο.

 

 
Αλεξάνδρα Σκλαβούνου-Ανδρικοπούλου 
Καθηγήτρια Διευθύντρια Εργαστηρίου Στοματολογίας Οδοντιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

 

Πηγή: Σακχαρώδης Διαβήτης, τεύχος 3

 

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΜΥΚΗΤΑΣ CANDIDA; ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΝΤΙΝΤΙΑΣΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Ο Candida albicans είναι ένας μύκητας που φυσιολογικά ζει στο σώμα χωρίς να προκαλεί βλάβη και ελέγχεται από τα καλά βακτήρια του εντέρου και από το ανοσοποιητικό σύστημα. Αν τα καλά βακτήρια καταστρέφονται από τη λήψη αντιβιοτικών ή αν το ανοσοποιητικό σύστημα ενός ατόμου είναι εξασθενημένο, ο μύκητας Candida αυξάνεται ανεξέλεγκτα και προκαλεί συμπτώματα.

Το αποτέλεσμα είναι τοπικές μολύνσεις, όπως στοματικές μυκητιάσεις, δερματικές μολύνσεις και μυκητιακές μολύνσεις του κόλπου στις γυναίκες. Η υπερανάπτυξη του Candida στο έντερο σε μερικές περιπτώσεις μπορεί να συμβάλλει, ώστε μύκητες και άλλοι ανεπιθύμητα μόρια να διαπερνούν το εντερικό τοίχωμα και να απορροφώνται στο σώμα. Αυτό θεωρείται ότι ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα, συντελώντας σε κόπωση, πονοκέφαλο, εναλλαγές διάθεσης, φτωχή μνήμη και συγκέντρωση, επιθυμία για γλυκά και έχει συνδεθεί με ασθένειες όπως η ινομυαλγία.

Παράγοντες που συμβάλλουν σε καντιντίαση είναι η συχνή και μακρόχρονη χρήση αντιβιοτικών, η χρήση αντισυλληπτικών, στεροειδών, αντιόξινων και φαρμάκων κατά του έλκους, δίαιτες υψηλές σε ζάχαρη και υδατάνθρακες, η εγκυμοσύνη και ο διαβήτης.

Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν: κούραση ή ληθαργικότητα, εξάντληση, φτωχή μνήμη, μούδιασμα, πόνο στο στομάχι, πόνο στις αρθρώσεις ή πρήξιμο, πόνο στους μύες, δυσκοιλιότητα, διάρροια, πρήξιμο και αέρια, προστατίτιδα, δυσκολία στη στύση, απώλεια σεξουαλικής επιθυμίας, ενδομητρίωση ή στειρότητα, μη σταθερά έμμηνα, κρίσεις άγχους και κρύα χέρια και πόδια. Ο μύκητας Candida συνδέεται ακόμα και με τον καρκίνο.

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΓΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ CANDIDA

Τα άτομα που πάσχουν από καντιντίαση πρέπει να ακολουθήσουν για ένα διάστημα μια συγκεκριμένη διατροφή. Κυρίως πρέπει να αποφεύγουν τη ζάχαρη, διότι η ζάχαρη συμβάλλει στην ανάπτυξη μυκήτων. Η συνολική πρόσληψη υδατανθράκων την ημέρα πρέπει να περιοριστεί. Κατά τη διάρκεια των τριών πρώτων εβδομάδων της δίαιτας, η πρόσληψη υδατανθράκων πρέπει να περιοριστεί σε λιγότερο από 60 γραμμάρια την ημέρα. Αντίθετα πρέπει να δοθεί έμφαση σε τροφές χαμηλές σε υδατάνθρακες, όπως κρέας, κοτόπουλο, γαλοπούλα, ψάρι, θαλασσινά, μη αμυλώδη λαχανικά και ξηρούς καρπούς. Καθώς τα συμπτώματα υποχωρούν, η ολική πρόσληψη υδατανθράκων αυξάνεται σταδιακά. Πρέπει να αποφεύγονται επίσης τροφές που περιέχουν κάθε τύπο μαγιάς, συμπεριλαμβανομένων των ζυμωμένων τροφών όπως ψωμί φτιαγμένο με μαγιά, τυρί, μανιτάρια και μπύρα.

Οι άνθρωποι που ακολουθούν αυτή τη δίαιτα αναφέρουν ότι περνάνε τέσσερεις εβδομάδες προτού παρατηρηθούν βελτιώσεις. Για πολλούς μπορεί να περάσουν μήνες. Μόλις παρατηρηθεί βελτίωση στα συμπτώματα, οι φυσικοπαθητικοί προτείνουν να επανεισάγονται σιγά-σιγά οι τροφές από την απαγορευμένη λίστα στη διατροφή.

Οι τροφές που πρέπει να απαγορευτούν για ένα διάστημα σε αυτή τη διατροφή είναι οι ακόλουθες:

1. Ζάχαρη. Η ραφιναρισμένη ζάχαρη θεωρείται ότι συμβάλλει στην ανάπτυξη του μύκητα Candida. Οι τροφές που περιέχουν ραφιναρισμένη ζάχαρη περιλαμβάνουν τη λευκή ζάχαρη, την καφετιά ζάχαρη, το μέλι, το σιρόπι βύνης, το σιρόπι καλαμποκιού, το σιρόπι σφενδάμου και τη μελάσσα.
Διαβάζετε προσεκτικά τις ετικέτες συσκευασμένων τροφίμων, διότι μπορεί να κρύβονται μορφές ζάχαρης. Να αποφεύγετε συσκευασμένα τρόφιμα που περιέχουν σουκρόζη, φρουκτόζη, μαλτόζη, λακτόζη, γλυκόζη, μανιτόλη και σορβιτόλη.
2. Φρούτα. Τα φρούτα περιέχουν φυσικά σάκχαρα που θεωρούνται ότι υποστηρίζουν την ανάπτυξη μυκήτων.
3. Μαγιά. Οι τροφές που περιέχουν μαγιά δεν επιτρέπονται.
4. Ξύδι. Όλα τα είδη του ξυδιού, ακόμα και το μηλόξυδο καθώς και όλες οι τροφές που είναι φτιαγμένες με ξύδι, όπως μαγιονέζα, ντρεσινγκς σαλάτας, κέτσαπ, μουστάρδα και τουρσί.
5. Μανιτάρια.
6. Τα φιστίκια και το φιστικοβούτυρο μπορεί να περιέχουν μούχλα, γι' αυτό και δεν επιτρέπονται σε αυτή τη δίαιτα.
7. Αλκοόλ. Τα αλκοολούχα ποτά πιστεύεται ότι προάγουν την ανάπτυξη των μυκήτων.
8. Ζυμωμένα ποτά, όπως ο μηλίτης και η μπύρα.
9. Μουχλιασμένα τυριά όπως ροκφόρ και μπλε τυριά.

ΒΟΤΑΝΑ ΚΑΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ CANDIDA

Εκτός από τη διατροφή οι φυσικοπαθητικοί συστήνουν στους ανθρώπους με Candida κάποια συγκεκριμένα βότανα και συμπληρώματα τα οποία θεωρούνται ότι μειώνουν την ποσότητα του μύκητα Candida. Οι φυσικοπαθητικοί συνήθως συστήνουν στους ασθενείς τους να ξεκινούν με μικρότερες ποσότητες βοτάνων και συμπληρωμάτων και να τα αυξάνουν σταδιακά. Διαφορετικά μπορεί να συμβεί μια περιστασιακή επιδείνωση των συμπτωμάτων. Αυτό συμβαίνει, διότι, όταν ο Candida σκοτώνεται, απελευθερώνονται κομμάτια πρωτεϊνών και τοξίνες που πυροδοτούν απάντηση αντισωμάτων από το ανοσοποιητικό σύστημα.
Βελτιώσεις στα συμπτώματα παρατηρούνται συνήθως μετά από δύο έως τέσσερεις εβδομάδες.

Ας δούμε τα βότανα και τα συμπληρώματα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση του Candida.

1. Οξεόφιλος. Το καλό βακτήριο οξεόφιλος θεωρείται ότι ελέγχει τον Candida κάνοντας τον εντερικό σωλήνα πιο όξινο. Παράγει υπεροξείδιο του υδρογόνου, το οποίο σκοτώνει τον Candida. Τα καλά βακτήρια επίσης επαναφέρουν τη μικροβιακή ισορροπία μέσα στον πεπτικό σωλήνα.
2. Αιθέρια έλαια. Εντεροδιαλυτές κάψουλες που περιέχουν έλαιο ρίγανης και έλαιο μέντας προλαμβάνουν την υπερανάπτυξη του Candida. Τα έλαια αυτά μπορεί να είναι τοξικά στην ποσότητα που απαιτείται για τον έλεγχο του Candida, γι' αυτό και η υγρή μορφή αυτών των ελαίων δεν θα πρέπει ποτέ να καταναλώνεται και οι κάψουλες δεν θα πρέπει να ανοίγονται πριν να καταναλωθούν.
3. Σκόρδο. Το σκόρδο σε κάψουλες έχει φανεί πολύ αποτελεσματικό κατά του Candida.
4. Caprylic acid από καρύδα. Υπάρχουν πολλά αντιμυκητιακά φάρμακα, ωστόσο σύμφωνα με ένα άρθρο που δημοσιεύθηκε το 2004 στο Journal of Medicinal Food, ο μύκητας Candida γίνεται ανθεκτικός σε πολλές από αυτές τις θεραπείες. Σε αυτό το άρθρο αναφέρεται ότι το λάδι της καρύδας βρέθηκε ότι είναι πολύ αποτελεσματικό στη θεραπεία του μύκητα σε σύγκριση με το φάρμακο Fluconazol. Το λάδι της καρύδας περιέχει διάφορα οξέα που καταπολεμούν τον μύκητα Candida. Αυτά είναι τα εξής:

  • Capric acid: Είναι ενός μεσαίου αλύσου λιπαρό οξύ (κορεσμένο λίπος), γνωστό για τις αντιμικροβιακές, αντιιικές και αντιμυκητησιακές του ιδιότητες. Είναι πολύ αποτελεσματικό στο να σκοτώνει τον Candida.
  • Caprylic acid: Είναι ένα άλλο μεσαίου αλύσου λιπαρό οξύ με αντιμικροβιακές και αντιμυκητησιακές ιδιότητες παρόμοιες με αυτές του capric acid.
  • Lauric acid: Όπως το capric acid, αυτός ο αντιμυκητησιακός παράγοντας σχηματίζει ένα συστατικό που ονομάζεται Monolaurin, το οποίο σκοτώνει μικρόβια και μύκητες.
  • Caproic acid και Myristic acid: Τα οξέα αυτά έχουν ήπιες αντιμικροβιακές και αντιμυκητησιακές ιδιότητες.

5. Pau d' arco. Το pau d' arco είναι ένα βότανο που φύεται στη Βραζιλία και στην Αργεντινή. Το βότανο χρησιμοποιείται στη Βραζιλία για την αντικαρκινική του δράση, αλλά έχει επίσης ισχυρές αντιμυκητησιακές ιδιότητες.
6. Εκχύλισμα σπόρων γκρέιπφρουτ. Το 2004 το περιοδικό Acta Pharmacology συμπέρανε ότι το εκχύλισμα των σπόρων γκρέιπφρουτ εμποδίζει την ανάπτυξη του μύκητα Candida χωρίς να επηρεάζει τα καλά βακτήρια.
7. Black Walnut. Το Black Walnut είναι πιο αποτελεσματικό κατά του μύκητα Candida από οποιοδήποτε άλλο αντιμυκητησιακό φάρμακο. Περιέχει φυσικές τανίνες που σκοτώνουν μύκητες και παράσιτα. Αυτό το βότανο δεν θα πρέπει να λαμβάνεται από εγκύους και γυναίκες που θηλάζουν.
8. Burdock Root. Το Burdock είναι αντιμυκητησιακό και έχει χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά κατά του μύκητα Candida εδώ και πολλά χρόνια.
9. Goldenseal. Το Goldenseal περιέχει βερβερίνη και υδραστίνη, δύο ισχυρά αντιβακτηριακά και αντιμυκητησιακά συστατικά τα οποία περιορίζουν την ανάπτυξη του μύκητα Candida. Ενισχύει επίσης το ανοσοποιητικό σύστημα. Οι έγκυες δεν θα πρέπει να το λαμβάνουν.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. Boroch A., The Candida Cure: Yeasr, Fungus and Your Health: The 90-Day Program to Beat
Candida and Restore Vibrant Health, 2009
2. Connolly P., The Candida Albican Yeast-Free Cookbook: How Good Nutrition Can Help Fight
the Epidemic of Yeast-Related Diseases, 2000
3. Crook W.G., Natures Own Candida Cure, 2002
4. Greene C., Permanently Beat Yeast Infection and Candida: Proven Step-by-Step Cure for Yeast
Infections and Candidiasis. All Natural, Lasting Treatment That Will Prevent Infection, 2012
5. Lahoz S.C., Conquering Yeast Infections. The Non Drug Solution For Men and Women, 1996
6. Martin J.M., Rona Z.P., Complete Candida Yeast Guidebook, 2000
7. McArthur J., Candida Albicans: Yeast Infection Treatment. Treat Yeast Infections With This
Home Remedy. The Yeast Infection Cure, 2012
8. Murray M., Chronic Candidiasis: Your Natural Guide to Healing with Diet, Vitamins, Minerals,
Herbs, Exercise, and Other Natural Methods, 1997
9. Winderlin C., Candida-Related Complex: What Your Doctor Might Be Missing, 1996

 

Πηγή: Holistic Life

Κολύμβηση

Video

O Δρόμος για την Θεραπεία αποτελεί το site στον χώρο της υγείας, που απευθύνεται σε ασθενείς, ενημερώνοντάς τους για θέματα κλασικής ιατρικής αλλά και εναλλακτικών θεραπειών.

Η ιστοσελίδα περιέχει πληροφορίες και άρθρα, με σκοπό την ενημέρωση και μόνο. Στην περίπτωση που θέλετε να εφαρμόσετε μία θεραπεία που αναγράφεται στο dromostherapeia.gr, επιβάλλεται να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας. Η πληροφόρηση που δίνεται εδώ δεν είναι, δεν μπορεί και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σαν βάση για διάγνωση ή επιλογή θεραπείας.
Ο dromostherapeia.gr δεν φέρει καμία ευθύνη για τυχόν λάθη ή παραλείψεις ή οποιοδήποτε πρόβλημα προκύψει που να έχει σχέση με υλικό που περιλαμβάνεται σ’ αυτήν.