Web
Analytics
Σακχαρώδης διαβήτης και στοματική υγεία - Ο Δρόμος για την Θεραπεία

Σακχαρώδης διαβήτης και στοματική υγεία

Γράφει: Αλεξάνδρα Σκλαβούνου-Ανδρικοπούλου,  Καθηγήτρια Διευθύντρια Εργαστηρίου Στοματολογίας Οδοντιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

 

Ο σακχαρώδης διαβήτης (Σ.Δ. - diabetes mellitus) αποτελεί μια ιδιαίτερα συχνή νόσο, η οποία προσβάλλει εκατομμύρια άτομα τόσο στις αναπτυγμένες όσο και στις αναπτυσσόμενες χώρες, προκαλώντας αυξημένη νοσηρότητα και θνητότητα, καθώς 5% των θανάτων παγκόσμια αποδίδεται στο Σ.Δ.

 

Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης ο ιδιαίτερα υψηλός αριθμός περιπτώσεων αδιάγνωστου Σ.Δ. Χαρακτηριστικά, 5,4 εκατομμύρια άτομα στις ΗΠΑ, αριθμός που αντιστοιχεί στο 1/3 των νοσούντων, αγνοούν ότι πάσχουν από Σ.Δ.

Οι επιπλοκές της νόσου που οδηγούν σε αυξημένη νοσηρότητα και θνητότητα αφορούν σε περιπτώσεις αρρύθμιστου Σ.Δ., φτωχού δηλαδή γλυκαιμικού ελέγχου και περιλαμβάνουν μικρο και μακροαγγειακές διαταραχές, με αποτέλεσμα την εμφάνιση επιπλοκών από το καρδιαγγειακό και το νευρικό σύστημα, τους νεφρούς αλλά και τη στοματική κοιλότητα. Συγκεκριμένα, η ύπαρξη αδιάγνωστου Σ.Δ. ή η επιμένουσα πλημμελής ρύθμιση του μπορεί να συνοδεύεται από τις παρακάτω παθολογικές εκδηλώσεις από τους μαλακούς και σκληρούς ιστούς της στοματικής κοιλότητας, οι οποίες μπορεί να αποτελούν την πρώτη εκδήλωση του συστηματικού νοσήματος, οδηγώντας σε περαιτέρω διερεύνηση του ασθενή.   

Περιοδοντική vόσoς

Η περιοδοντική vόσoς (ουλίτιδα, περιοδοντίτιδα) συναντάται σε σημαντικά υψηλό ποσοστό στους ασθενείς με αρρύθμιστο Σ.Δ., καθώς μελέτες δείχνουν ότι οι ασθενείς αυτοί παρουσιάζουν 3 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν σοβαρή περιοδοντίτιδα συγκριτικά με τα υγιή άτομα. Στους ασθενείς αυτούς μπορεί να παρατηρούνται επίσης πολλαπλά περιοδοντικά αποστήματα (Εικόνες 1, 2), καθώς και καθυστέρηση στην επούλωση έπειτα από μικροχειρουργικές επεμβάσεις (Εικόνα 3). Η αυξημένη ευπάθεια των ατόμων με Σ.Δ. στην εμφάνιση περιοδοντίτιδας αποδίδεται σε διαταραχές στο ανοσοποιητικό σύστημα (μειωμένη φαγοκυττάρωση και χημειοταξία των ουδετερόφιλων πολυμορφοπύρηνων), σε μεταβολές στην αγγείωση της περιοχής, στο μεταβολισμό του κολλαγόνου και στην σύνθεση της υποουλικής μικροβιακής πλάκας, αλλά και στην παρουσία αυξημένης κληρονομικής προδιάθεσης.

 

dontiaSD

Εικ. 1, 2. Περιοδοντικά αποστήματα σε ασθενή ηλικίας 45 ετών με αδιάγνωστο σακχαρώδη διαβήτη.

Εικ. 3. Καθυστέρηση τns επούλωσης μετεξακτικού φατνίου ένα μήνα μετά την εξαγωγή γομφίου στην κάτω γνάθο στον ίδιο ασθενή.


Όπως έχει επίσης αποδειχθεί, η περιοδοντίτιδα δεν εμφανίζει μόνο στενή αλλά και αμφίδρομη σχέση με το σακχαρώδη διαβήτη, προσδιοριζόμενη συχνά ως η έκτη επιπλοκή του Σ.Δ. Η σοβαρή περιοδοντική νόσος, η οποία συναντάται σε ασθενείς με πτωχό γλυκαιμικό έλεγχο και μακροχρόνια νόσο, είναι δυνατόν να προκαλεί απώλεια των δοντιών, με μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα διατροφικές διαταραχές, ανθυγιεινές διατροφικές συνήθειες και παχυσαρκία. Παράλληλα, η έκκριση κυτταροκινών στους περιοδοντικούς ιστούς και ακολούθως στον ορό είναι δυνατόν να αυξάνει το φλεγμονώδες φορτίο στην περιοχή αλλά και να οδηγεί σε υπερλιπιδαιμία, με αποτέλεσμα την αποδυνάμωση του γλυκαιμικού ελέγχου, την αύξηση της αντίστασης στην ινσουλίνη και την καταστροφή των βήτα παγκρεατικών κυττάρων, γεγονός που συμβάλλει στην εμφάνιση συστηματικών επιπλοκών και στην επιδείνωση δυνητικά των καρδιαγγειακών προβλημάτων του ασθενή. Σε αυτό τα πλαίσιο, γίνεται σαφές ότι η αποτελεσματική θεραπευτική αντιμετώπιση της περιοδοντικής νόσου και η διατήρηση καλής στοματικής υγιεινής είναι καθοριστική στην επίτευξη του γλυκαιμικού ελέγχου και στην αποφυγή εμφάνισης συστηματικών και μη επιπλοκών.

Η περιοδοντίτιδα δεν εμφανίζει μόνο στενή αλλά και αμφίδρομη σχέση με το Σ.Δ. προσδιοριζόμενη συχνά ως η έκτη επιπλοκή του

Ξηροστομία - Διόγκωση σιελογόνων αδένων

Ποσοστό έως και 30% των ασθενών με Σ.Δ. παραπονιέται συχνά για ξηροστομία, δυσκολία στη μάσηση και κατάποση, δυσανεξία στη χρήση οδοντοστοιχιών, καθώς και δύσοσμη αναπνοή (χαλίτωση). Οι διαταραχές αυτές μπορεί να οφείλονται στην πολυδιψία και επακόλουθη πολυουρία που εμφανίζουν οι ασθενείς αυτοί ή σε διαταραχές στη βασική μεμβράνη των κυττάρων των σιελογόνων αδένων. Ποσοστό επίσης 25% περίπου των ασθενών με Σ.Δ. εμφανίζει διόγκωση των μειζόνων σιελογόνων αδένων, συνηθέστερα των παρωτίδων (σιελαδένωση). Για την αντιμετώπιση της ξηροστομίας χορηγούνται τοπικά σκευάσματα τεχνητού σιέλου ή εφυγραντικά του στοματικού βλεννογόνου με τη μορφή γέλης, σπρέι ή στοματοπλύματος. Επίσης, κυκλοφορούν καραμέλες και οδοντότσιχλες. Επιπρόσθετα, η μείωση της έκκρισης σιέλου και κατά συνέπεια της προστατευτικής του δράσης αλλά και η αυξημένη παρουσία σακχάρου στο σίελο των ασθενών με αρρύθμιστο Σ.Δ. καθιστά τους οδοντικούς ιστούς ευάλωτους στην ανάπτυξη τερηδονογόνων βακτηρίων, με αποτέλεσμα οι ασθενείς αυτοί να παρουσιάζουν αυξημένη συχνότητα εμφάνισης νέων αλλά και υποτροπιαζουσών τερηδόνων.

Λοιμώξεις του στοματικού βλεννογόνου (καντιντίαση)

Οι ασθενείς με Σ.Δ. εμφανίζουν αυξημένη ευπάθεια σε λοιμώξεις, με αποτέλεσμα τη συχνή εμφάνιση καντιντίασης του στοματικού βλεννογόνου σε ποσοστό έως και 30% των περιπτώσεων, μιας ευκαιριακής λοίμωξης που οφείλεται συνηθέστερα στο μύκητα Candida albicans και εκδηλώνεται κλινικά με τη μορφή λευκών αποκολλώμενων πλακών σε ερυθηματώδη βάση (ψευδομεμβρανώδης καντιντίαση), ερυθρών περιοχών (ερυθηματώδης καντιντίαση), συγχειλίτιδας ή διάχυτης ερυθρότητας του βλεννογόνου, στον οποίο επικάθονται οδοντοστοιχίες (στοματίτιδα από οδοντοστοιχίες). Ο φτωχός γλυκαιμικός έλεγχος, η συνυπάρχουσα ξηροστομία -ιδιαίτερα σε συνδυασμό με το κάπνισμα- αλλά και οι διαταραχές στη λειτουργία των ουδετερόφιλων πολυμορφοπύρηνων αποτελούν παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνιση καντιντίασης του στοματικού βλεννογόνου. Από την άλλη πλευρά, καθώς η παρουσία καντιντίασης στη στοματική κοιλότητα υποδηλώνει την πτώση της ανοσολογικής άμυνας σε τοπικό ή συστηματικό επίπεδο, είναι δυνατόν η διερεύνηση για τα αίτια εμφάνισης της λοίμωξης να οδηγήσει σε διάγνωση του Σ.Δ. σε άτομα που αγνοούν την ύπαρξη της νόσου. Η θεραπεία της καντιντίασης συνίσταται στην τοπική ή συστηματική χορήγηση αντιμυκητιασικών φαρμάκων.

Νευροαισθητικές διαταραχές

Οι ασθενείς με Σ.Δ. υποφέρουν συχνά από νευροαισθητήριες διαταραχές, ως αποτέλεσμα των μικροαγγειακών μεταβολών που συνοδεύουν τη νόσο, παραπονούμενοι συχνά για καυσαλγία του στοματικού βλεννογόνου, γλωσσοδυνία και διαταραχές στη γεύση. Η μειωμένη αίσθηση γευστικής οξύτητας είναι δυνατόν να οδηγεί σε υπερφαγία και αδυναμία τήρησης υγιεινών διαιτητικών συνηθειών, με αποτέλεσμα την εμφάνιση παχυσαρκίας και, κατά συνέπεια, το φτωχό γλυκαιμικό έλεγχο.

Προκαρκινικές βλάβες

Νεότερες ερευνητικές μελέτες σε πειραματικά μοντέλα καρκινογένεσης δείχνουν ότι η παρουσία του Σ.Δ. επάγει την έκφραση μορίων όπως τα erbB3, erb3, ρ53, ets-1, IRS-1, που σχετίζονται με αυξημένο κυτταρικό πολλαπλασιασμό, γεγονός που υποδηλώνει ότι ο Σ.Δ. μπορεί δυνητικά να οδηγεί σε αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου της στοματικής κοιλότητας. Συμπερασματικά, ο οδοντίατρος μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής των ασθενών με Σ.Δ., με την αντιμετώπιση των επιπλοκών από τη στοματική κοιλότητα, τη διατήρηση καλής στοματικής υγιεινής και, κατά συνέπεια, την επίτευξη γλυκαιμικού ελέγχου. Ταυτόχρονα θα πρέπει να διακρίνεται από διαγνωστική οξύνοια για την αναγνώριση ενός υποκείμενου αδιάγνωστου Σ.Δ. σε ασθενείς με περιοδοντίτιδα, ξηρότητα του στόματος και/ή υποτροπιάζουσες λοιμώξεις και την παραπομπή του ασθενή για περαιτέρω διαγνωστικό έλεγχο.

 

 
Αλεξάνδρα Σκλαβούνου-Ανδρικοπούλου 
Καθηγήτρια Διευθύντρια Εργαστηρίου Στοματολογίας Οδοντιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

 

Πηγή: Σακχαρώδης Διαβήτης, τεύχος 3

 

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(0 ψήφοι)
.

Κολύμβηση

Video

O Δρόμος για την Θεραπεία αποτελεί το site στον χώρο της υγείας, που απευθύνεται σε ασθενείς, ενημερώνοντάς τους για θέματα κλασικής ιατρικής αλλά και εναλλακτικών θεραπειών.

Η ιστοσελίδα περιέχει πληροφορίες και άρθρα, με σκοπό την ενημέρωση και μόνο. Στην περίπτωση που θέλετε να εφαρμόσετε μία θεραπεία που αναγράφεται στο dromostherapeia.gr, επιβάλλεται να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας. Η πληροφόρηση που δίνεται εδώ δεν είναι, δεν μπορεί και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σαν βάση για διάγνωση ή επιλογή θεραπείας.
Ο dromostherapeia.gr δεν φέρει καμία ευθύνη για τυχόν λάθη ή παραλείψεις ή οποιοδήποτε πρόβλημα προκύψει που να έχει σχέση με υλικό που περιλαμβάνεται σ’ αυτήν.