Το κοινωνικό στίγμα του καρκίνου

Γράφει: Τζαβέλα Ελευθερία, Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια, MSc

Όσο περίεργο και αν ακούγεται, παρόλο που ο καρκίνος είναι από τις πιο διαδεδομένες ασθένειες τα τελευταία χρόνια, στην ελληνική κοινωνία του 21ου αιώνα δυστυχώς ακόμα εξακολουθεί να προκαλεί τον φόβο και να διαιωνίζει την προκατάληψη. Τα ΜΜΕ ακόμη και μέχρι σήμερα συνεχίζουν να αναφέρονται στην ασθένεια του καρκίνου όχι με το όνομά της αλλά με περιγραφές όπως η "επάρατη νόσος" και "ανίατη ασθένεια". Το κοινωνικό στίγμα του καρκίνου, διαφαίνεται μέσα από το κλισέ της αναγγελίας θανάτου κάποιου επωνύμου «πάλεψε με την επάρατο και νικήθηκε», το οποίο μηδενίζει, όχι μόνο την επιβίωση χιλιάδων ανωνύμων, αλλά ενισχύοντας το: Καρκίνος=Θάνατος. Ανάμεσα σε άλλες πιο θανατηφόρες ασθένειες όπως είναι το AIDS ή τα καρδιοαγγειακά νοσήματα είναι η μόνη ασθένεια που αποφεύγεται να αναφέρεται με το όνομα της.

Γράφει:  Τζαβέλα Ελευθερία, Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια, MSc


Όσο περίεργο και αν ακούγεται, παρόλο που ο καρκίνος είναι από τις πιο διαδεδομένες ασθένειες τα τελευταία χρόνια, στην ελληνική κοινωνία του 21ου αιώνα δυστυχώς ακόμα εξακολουθεί να προκαλεί τον φόβο και να διαιωνίζει την προκατάληψη. Τα ΜΜΕ ακόμη και μέχρι σήμερα συνεχίζουν να αναφέρονται στην ασθένεια του καρκίνου όχι με το όνομά της αλλά με περιγραφές όπως η "επάρατη νόσος" και "ανίατη ασθένεια". Το κοινωνικό στίγμα του καρκίνου, διαφαίνεται μέσα από το κλισέ της αναγγελίας θανάτου κάποιου επωνύμου «πάλεψε με την επάρατο και νικήθηκε», το οποίο μηδενίζει, όχι μόνο την επιβίωση χιλιάδων ανωνύμων, αλλά ενισχύοντας το: Καρκίνος=Θάνατος. Ανάμεσα σε άλλες πιο θανατηφόρες ασθένειες όπως είναι το AIDS ή τα καρδιοαγγειακά νοσήματα είναι η μόνη ασθένεια που αποφεύγεται να αναφέρεται με το όνομα της.

Πέρα από αυτό όμως ακόμη όμως και εμείς οι ίδιοι φροντίζουμε μέσα από τη συμπεριφορά και τη στάση μας προς τους ανθρώπους που εμπλέκονται με τον καρκίνο να δίνουμε την αίσθηση ότι ο καρκίνος δεν μας αφορά, από τη μια είμαστε εμείς, που είμαστε υγιείς, φυσιολογικοί και από την άλλη πλευρά βρίσκονται "οι άλλοι" οι άρρωστοι, που έχουν χάσει την αξία τους, το δικαίωμα τους στη ζωή, και άρα και το σεβασμό μας. Δεν είναι λίγες οι φορές που οι καρκινοπαθείς αντιμετωπίζονται σαν μελλοθάνατοι, σαν άνθρωποι που πρέπει να μείνουν μακριά από μας γιατί φέρουν την κακιά ασθένεια που προκαλεί το θάνατο, ξεχνώντας ότι σήμερα πολλές από τις μορφές της σοβαρής αυτής ασθένειας είναι 100% ιάσιμες και χιλιάδες καρκινοπαθείς με σύμμαχο την ισχυρή θέληση για ζωή, την έχουν νικήσει.
Το στίγμα, τα στερεότυπα και οι προκαταλήψεις που σχετίζονται με τον καρκίνο αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα, τόσο για τους ίδιους τους ασθενείς όσο και για τις οικογένειές τους. Στίγμα σημαίνει κηλίδα, ανεξίτηλο σημάδι, λεκές. Μεταφορικά το στίγμα είναι ένας έντονα μειωτικός χαρακτηρισμός που αποδίδεται σε κάποιον και από τον οποίο είναι πολύ δύσκολο να απαλλαχθεί. Ανεξάρτητα, από το βαθμό διάκρισης που υφίσταται το άτομο, το υποκειμενικό βίωμα υποτίμησης και περιθωριοποίησης είναι αυτό που επηρεάζει άμεσα την αυτοεκτίμησή του. Έτσι ο ασθενής εσωτερικεύει το στίγμα και αισθάνεται υποτίμηση, ντροπή και δυσφορία. Εμφανίζει επίσης συμπεριφορές απόσυρσης και απόκρυψης της ασθένειας του, γεγονός που δυσχεραίνει την ψυχολογία του και κατ' επέκταση και την προσπάθεια του να την αντιμετωπίσει. Αρνείται να αποδεχτεί την πραγματικότητα της ασθένειας του και να αναζητήσει βοήθεια, χάνοντας έτσι ένα δυνατό σύμμαχο για την κατανίκηση της. Πολλές φορές άνθρωποι οι οποίοι έχουν βιώσει ή βιώνουν καρκίνο προσπαθούν να κρατήσουν μυστικό και να κουβαλήσουν μόνοι τους το βαρύ φορτίο της ασθένειας τους μόνο και μόνο για να μην έρθουν αντιμέτωποι με την αρνητική στάση ή τον οίκτο του κοινωνικού τους περίγυρου. Ας αναρωτηθούμε όμως: πως θα μπορέσουν όλοι αυτοί, να αντιμετωπίσουν και να διαχειριστούν μια τέτοια κατάσταση, αφού σε όλη τους την ζωή έχουν γαλουχηθεί με την άποψη, ότι καρκίνος ίσον θάνατος; Πως θα ενδιαφερθούμε για την πρόληψη του καρκίνου, από την στιγμή που φοβόμαστε να πούμε ακόμα και την λέξη;

Διαπιστώνουμε λοιπόν ότι είναι απαραίτητο να συμβάλλουμε όλοι στην αντιμετώπιση της καρκινοφοβίας που επικρατεί. Πρέπει να σταματήσουμε να βλέπουμε τον καρκίνο ως ταμπού και να τον κοιτάξουμε κατάματα. Χρειάζεται να μάθουμε να αντιμετωπίζουμε τους ασθενείς όχι με την ιδιαιτερότητα του «καρκινοπαθούς» αλλά σαν άτομα. Δεν υπάρχει ιδιαίτερη «προσωπικότητα» ή «ψυχολογία» «καρκινοπαθούς». Oπως όλοι οι ασθενείς έτσι και οι άνθρωποι με καρκίνο εκφράζουν κοινές ανθρώπινες ανάγκες και συναισθήματα που εκλύει στον καθένα μας η ενδεχόμενη απειλή της υγείας μας και ίσως και της ζωής μας. Μέσα από την αγωνία που εκφράζουν οι ασθενείς με καρκίνο, αντιλαμβανόμαστε ότι δεν υπάρχουν δικαιολογίες, ούτε περιθώρια ανοχής και εφησυχασμού, γιατί το πρόβλημά τους κάποια στιγμή μπορεί να γίνει και δικό μας.
Σημαντικό θα ήταν επίσης να προσπαθήσουμε να δώσουμε το μήνυμα ότι ο καρκίνος δεν είναι μόνο θάνατος. Να δώσουμε έμφαση στη ζωή! Να αποδεχτούμε την αλήθεια του ότι αν και ο καρκίνος παραμένει μια σοβαρή πάθηση, δεν αποτελεί πλέον την αναπόφευκτη καταδίκη που ήταν κάποτε. Αντίθετα, πρόκειται ολοένα και περισσότερο για μια ιστορία επιβίωσης. Υπολογίζεται ότι σήμερα περίπου 28 εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο έχουν επιβιώσει από καρκίνο. Όλοι μας λοιπόν είναι απαραίτητο να ενισχύσουμε την καλύτερη κατανόηση και εκρίζωση των στιγμάτων που σχετίζονται με τον καρκίνο, έτσι ώστε η νόσος να επαναπροσδιοριστεί ως μία βιολογική πάθηση που μπορεί να θεραπευθεί και όχι ως μια κοινωνική κατάσταση. Ο θετικός επαναπροσδιορισμός της κοινής γνώμης αναφορικά με τον καρκίνο, θα συμβάλλει στην πλήρη συνειδητοποίηση ότι δεν πρέπει να τον αποφεύγουμε αλλά ότι είναι απαραίτητο να τον αποδεχτούμε, να επεξεργαστούμε τα συναισθήματα που μας προκαλεί και να τον αντιμετωπίσουμε.
Τα ΜΜΕ πρέπει να παίξουν το δικό τους σωστό ρόλο, αναφορές στον καρκίνο ως "επάρατη νόσος", "ανίατη ασθένεια" θα πρέπει να σταματήσουν να υφίστανται και να αντικατασταθούν από αναφορές σε ιστορίες ανθρώπων που καθημερινά αγωνίζονται για την αντιμετώπιση του καρκίνου τους και σε όλους αυτούς που τον έχουν νικήσει.
Η πολιτεία απ'την άλλη πρέπει να λάβει τα απαραίτητα μέτρα και μέσω της σωστής ενημέρωσης, να θωρακίσει τον κόσμο έτσι ώστε να διαμορφώσει μια ολιστική αντίληψη γύρω από τον καρκίνο και τη θεραπεία του, ενισχύοντας με αυτό τον τρόπο και τον τομέα της πρόληψης. Ας μην ξεχνάμε ότι ο καρκίνος είναι μια ασθένεια που αν διαγνωσθεί έγκαιρα μπορεί να θεραπευθεί.
Τέλος, οι ίδιοι οι ασθενείς είναι εκείνοι που μεταφέρουν το ισχυρό μήνυμα ζωής και αισιοδοξίας για τη μάχη απέναντι στον καρκίνο, γεγονός που αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στα παρακάτω συγκινητικά λόγια μίας ανώνυμης ασθενούς με καρκίνο που γράφει σε ένα blog:
«Ταμπού η ασθένεια μου; Όχι. Θα την κάνω φίλη μου και θα τη μοιραστώ με την κολλητή μου και τους φίλους μου, θα την προσέχουμε μαζί και θα την κερνάμε καφέ με κουλουράκια, μπας και την καλοπιάσουμε. Ίσως να μας αισθανθεί ζεστούς και μας ξεχάσει για λίγο...και όταν πάλι μου ξανάρθει; Ναι, εδώ θα είμαι να την ενημερώσω πως δεν θα αφήσω το μεγαλείο της ζωής που μου δόθηκε!! Θα το παλέψω και θα της δείξω πως η μάχη κερδίζετε όταν ο χρόνος είναι φύλακας άγγελος μου!».


Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(1 Ψήφος)
.

Πρόσφατα άρθρα

Κολύμβηση

Video

O Δρόμος για την Θεραπεία αποτελεί το site στον χώρο της υγείας, που απευθύνεται σε ασθενείς, ενημερώνοντάς τους για θέματα κλασικής ιατρικής αλλά και εναλλακτικών θεραπειών.

Η ιστοσελίδα περιέχει πληροφορίες και άρθρα, με σκοπό την ενημέρωση και μόνο. Στην περίπτωση που θέλετε να εφαρμόσετε μία θεραπεία που αναγράφεται στο dromostherapeia.gr, επιβάλλεται να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας. Η πληροφόρηση που δίνεται εδώ δεν είναι, δεν μπορεί και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σαν βάση για διάγνωση ή επιλογή θεραπείας.
Ο dromostherapeia.gr δεν φέρει καμία ευθύνη για τυχόν λάθη ή παραλείψεις ή οποιοδήποτε πρόβλημα προκύψει που να έχει σχέση με υλικό που περιλαμβάνεται σ’ αυτήν.